Autoryzowany zgłaszający CBAM – kto musi mieć status i jak złożyć wniosek

Agencja celna pyta o numer Twojego statusu CBAM, a Ty nie masz jeszcze nawet konta na portalu. Albo dział zakupów podpisał kontrakt na kolejne kręgi blachy i nagle okazuje się, że w tym roku przekroczysz 50 ton. W obu przypadkach potrzebujesz tego samego: statusu, który w potocznym języku nazywa się „autoryzowany zgłaszający CBAM”. Od 1 stycznia 2026 r. bez niego odprawa towarów CBAM powyżej progu po prostu się zatrzymuje. Poniżej odpowiadamy na pytania, które importerzy i spedytorzy zadają najczęściej. Jeśli potrzebujesz wsparcia przy całym procesie, zajrzyj na stronę o tym, jak prowadzimy raportowanie CBAM.

Nasza teza jest prosta. Próg 50 ton działa jak licznik, który biegnie od 1 stycznia i nie wybacza spóźnienia. Wniosek o status trzeba złożyć przy pierwszym sygnale, że licznik może przekroczyć próg, a nie wtedy, gdy już go przekroczył.

Autoryzowany zgłaszający CBAM i upoważniony zgłaszający CBAM – o który status chodzi?

To ten sam status. W polskiej wersji rozporządzenia 2023/956 i w komunikatach administracji występuje nazwa „upoważniony zgłaszający CBAM” (w skrócie UZ CBAM). „Autoryzowany” to kalka z angielskiego authorised CBAM declarant, którą spotkasz w wyszukiwarce i w rozmowach z kontrahentami.

Ważniejsze jest to, co ten status oznacza dziś. W okresie przejściowym (od października 2023 do grudnia 2025) wystarczało konto w rejestrze przejściowym i kwartalne raporty emisji, bez żadnych płatności. Od 1 stycznia 2026 r. trwa okres ostateczny. Status UZ CBAM stał się warunkiem przywozu, a system celny weryfikuje go przy zgłoszeniu. Szerzej o samym mechanizmie i o tym, kogo obejmuje, piszemy w artykule CBAM podatek – co to jest i kogo obowiązuje.

Kto musi uzyskać status?

Status jest potrzebny importerowi z siedzibą w UE, który w roku kalendarzowym sprowadzi więcej niż 50 ton netto towarów CBAM z sektorów żelaza i stali, aluminium, nawozów oraz cementu. Taki próg wprowadziło rozporządzenie Omnibus, czyli rozporządzenie (UE) 2025/2083 (art. 2a rozporządzenia CBAM). Zastąpiło ono dawne zwolnienie dla przesyłek o wartości do 150 EUR. Jeśli czytasz poradnik, który wciąż powołuje się na „150 euro”, opisuje on zasady sprzed zmian.

Trzy szczegóły, które w praktyce umykają:

• Masę liczysz łącznie dla wszystkich czterech sektorów. 30 ton śrub stalowych i 25 ton profili aluminiowych daje już 55 ton.
• Próg dotyczy każdego importera osobno, według numeru EORI. Spółki z jednej grupy mają osobne progi. Celowe rozbijanie importu między podmioty, żeby zmieścić się pod progiem, może jednak zostać uznane za obchodzenie przepisów (art. 27).
• Wodór i energia elektryczna nie mają progu. Importer tych towarów potrzebuje statusu niezależnie od wolumenu.

Importer nie musi składać wniosku osobiście. Jeśli wyznaczy pośredniego przedstawiciela celnego, a ten zgodzi się działać jako UZ CBAM, wniosek składa przedstawiciel. Taki model przejmują niektóre agencje celne. Umowa powinna wtedy jasno określać, kto zbiera dane o emisjach od dostawców.

Co się dzieje po przekroczeniu 50 ton?

Zwolnienie przepada za cały rok. Obowiązki CBAM obejmują wtedy emisje ze wszystkich towarów zaimportowanych w danym roku kalendarzowym, łącznie z pierwszymi 50 tonami.

Komisja Europejska monitoruje przekroczenia progu na podstawie danych celnych i przekazuje informację organowi krajowemu. Nie licz więc na to, że niewielkie przekroczenie przejdzie niezauważone.

Status trzeba mieć, zanim przekroczysz próg. Jeśli w lutym zaimportowałeś 20 ton, a we wrześniu planujesz dostawę 40 ton, wniosek musi być rozpatrzony przed tą dostawą, a nie złożony w dniu odprawy.

Termin 31 marca 2026 minął. Czy nadal mogę złożyć wniosek?

Tak, wniosek można złożyć w każdej chwili. Zmieniło się tylko to, co wolno Ci robić w czasie oczekiwania na decyzję.

Firmy, które złożyły wniosek do 31 marca 2026 r., mogą importować na podstawie samego wniosku, dopóki organ nie wyda decyzji (art. 17 ust. 7a rozporządzenia CBAM). Po tej dacie takiej furtki już nie ma. Importer bez statusu, który przekroczy 50 ton, nie może sprowadzać towarów CBAM do czasu uzyskania statusu. Ministerstwo Finansów opisało to w komunikacie z 26 lutego 2026 r., opublikowanym na PUESC.

Organ ma 120 dni na wydanie decyzji. W praktyce oznacza to, że firma, która we wrześniu ma na liczniku 35 ton i planuje dalsze zakupy, powinna złożyć wniosek teraz. Czekanie na przekroczenie progu oznacza, że towar zostanie na granicy.

Jeśli złożyłeś wniosek przed 31 marca i importujesz na jego podstawie, pamiętaj, że to rozwiązanie tymczasowe. Odmowa przyznania statusu nie kasuje importu, którego już dokonałeś. Organ może wtedy wszcząć postępowanie w sprawie kar z art. 26 ust. 2 i 2a.

Jakie kary grożą za import bez statusu?

Rozporządzenie CBAM obowiązuje wprost, więc ta część nie czeka na żadną polską ustawę. Podstawowa kara z art. 26 ust. 1 odpowiada karze za nadmierną emisję w EU ETS, czyli 100 EUR za tonę CO₂e (kwota bazowa, indeksowana). Za przekroczenie progu bez statusu art. 26 ust. 2a przewiduje karę od 3- do 5-krotności tej stawki za każdą tonę emisji wbudowanych w towary sprowadzone bez uprawnień.

Dla porównania: 200 ton stali o intensywności ok. 2 t CO₂e na tonę daje 400 t emisji. Przy 3-krotności kary bazowej to co najmniej 120 000 EUR. Najbardziej dotkliwy jest jednak przestój. Kontener, którego nie da się odprawić, generuje przestoje, opłaty za magazynowanie i kary umowne szybciej, niż urząd zdąży wszcząć postępowanie.

Jak wygląda wniosek o autoryzację CBAM?

Cała procedura jest elektroniczna i przebiega przez dwa systemy.

Najpierw PUESC. Potrzebujesz tam uprawnienia „Dostęp do rejestru CBAM”. Jeśli składałeś raporty kwartalne w okresie przejściowym i masz już to uprawnienie, dostęp do nowego portalu otrzymasz automatycznie. Jeśli nie, zacznij od rejestracji na PUESC. To krok, który najczęściej wydłuża cały proces.

Następnie przechodzisz do portalu zgłaszającego CBAM Komisji Europejskiej (CBAM Authorised Declarant Portal). Przy logowaniu wybierasz „Domenę celną” i kraj uwierzytelnienia „Polska”. Formularz ma trzy zakładki, w tym sekcję ze szczegółami finansowymi i operacyjnymi. Musisz wypełnić wszystkie trzy, zanim system pozwoli wysłać wniosek.

Do wniosku dołączasz załączniki według listy opublikowanej na PUESC. Jednym z nich jest wykaz osób odpowiedzialnych w firmie za sprawy CBAM, do którego PUESC udostępnia wzór w formacie .docx. Dobrze przygotować go wcześniej, bo wymaga uzgodnień wewnątrz firmy.

Wniosek rozpatruje Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu. Wyznaczyło go rozporządzenie Ministra Finansów i Gospodarki z 2 stycznia 2026 r. Wiele poradników wciąż wskazuje KOBiZE, ale KOBiZE sam komunikuje, że nie jest organem właściwym w sprawie statusu.

Kiedy trzeba złożyć gwarancję?

Gwarancja z art. 17 ust. 5 jest obowiązkowa, jeśli wnioskodawca (importer albo pośredni przedstawiciel celny) prowadzi działalność krócej niż dwa ostatnie lata obrotowe przed rokiem złożenia wniosku. Ma potwierdzić, że firma udźwignie koszt certyfikatów.

Gwarancję składasz do tego samego organu, czyli do DIAS w Poznaniu. Przy ustalaniu jej wysokości DIAS może poprosić KOBiZE o wyliczenie zagregowanej wartości certyfikatów, które musiałbyś umorzyć za import wskazany we wniosku. Na stronie KOBiZE jest opisana uproszczona metoda obliczenia tej kwoty. Gwarancja nie jest jednorazowa. DIAS monitoruje jej wysokość i może zażądać uzupełnienia, gdy wolumen importu rośnie (art. 17 ust. 6 rozporządzenia CBAM i art. 16 rozporządzenia wykonawczego 2025/486).

Co zmienia uzyskanie statusu?

Status otwiera kolejne obowiązki, które Omnibus rozłożył w czasie. Certyfikaty CBAM za import z 2026 r. będzie można kupować na wspólnej platformie od 1 lutego 2027 r. Deklarację CBAM za 2026 r. i umorzenie certyfikatów trzeba złożyć do 30 września 2027 r. Od 2027 r. na koniec każdego kwartału musisz mieć na koncie certyfikaty pokrywające co najmniej 50% emisji z importu od początku roku (wcześniej wymóg wynosił 80%).

Dane o emisjach zbierasz więc już teraz, z każdej dostawy w 2026 r. Deklaracja jest dopiero za rok, ale luk w danych od dostawców spoza UE nie da się łatwo uzupełnić po czasie.

Od czego zacząć

Zsumuj masę netto z tegorocznych zgłoszeń celnych dla kodów CN z załącznika I rozporządzenia CBAM, osobno dla każdego numeru EORI w grupie. Doliczyć zamówienia zaplanowane do końca roku. Jeśli wynik zbliża się do 50 ton, a nie masz złożonego wniosku, zacznij od uprawnienia na PUESC. To pierwszy krok, bez którego nie ruszysz dalej.

Stan faktyczny swojej firmy, zwłaszcza klasyfikację kodów CN i ewentualną ocenę ryzyka kary, potwierdź w DIAS w Poznaniu lub u doradcy celnego. Jeśli wolisz przekazać nam przygotowanie wniosku, gwarancji i całej ścieżki aż do pierwszej deklaracji CBAM, sprawdź, jak prowadzimy deklarację CBAM dla importerów.