Brak autoryzacji CBAM – konsekwencje i co zrobić teraz

Agencja celna dopytuje o numer upoważnionego zgłaszającego przy kolejnej odprawie blachy z Turcji. W firmie nikt takiego numeru nie ma, bo wniosek miał być złożony „jak będzie wiadomo, ile wyjdzie ton”. Jest wrzesień, licznik roczny zbliża się do 50 ton albo już go minął. Brak autoryzacji CBAM w tej sytuacji nie jest zaległością, którą rozliczysz za rok przy deklaracji. To problem, który zatrzymuje towar dziś.

Po 31 marca 2026 r. import bez autoryzacji CBAM przestał być kwestią kosztu, a stał się kwestią dostępu do rynku. Wniosek trzeba złożyć natychmiast, nie po przekroczeniu progu. Jeśli chcesz to zrobić z kimś, kto zna portal zgłaszającego i wie, co dołączyć, zobacz, jak prowadzimy raportowanie CBAM.

Skąd wzięło się zamieszanie

W latach 2023–2025 mechanizm działał tylko na papierze: składałeś sprawozdania kwartalne, nikt nie pytał o status, nikt nie liczył pieniędzy. Wiele firm zapamiętało CBAM właśnie tak – jako obowiązek raportowy, przy którym KOBiZE poprawia błędy walidacji.

Od 1 stycznia 2026 r. logika jest inna. Towary CBAM powyżej progu może przywozić na obszar celny UE wyłącznie upoważniony zgłaszający (art. 5 rozporządzenia 2023/956). Pakiet Omnibus (rozporządzenie 2025/2083, w mocy od 20 października 2025 r.) dodał do tego dwie rzeczy, które często się myli. Pierwsza to próg 50 ton łącznej masy netto w roku kalendarzowym dla stali, aluminium, cementu i nawozów – poniżej niego nie masz żadnych obowiązków. Druga to okno przejściowe: kto złożył wniosek o status do 31 marca 2026 r., mógł dalej importować powyżej progu w oczekiwaniu na decyzję (art. 17 ust. 7a).

Okno się zamknęło. Kto go nie wykorzystał, jest dziś w sytuacji, którą KOBiZE opisało wprost w komunikacie odsyłającym do informacji PUESC „Import towarów CBAM po 31.03.2026 r.”: podmiot bez złożonego wniosku, który przekroczy 50 ton, nie może dokonywać przywozu towarów CBAM do czasu uzyskania statusu.

Dla wodoru i energii elektrycznej progu nie ma wcale. Tam status jest potrzebny od pierwszej dostawy.

Co grozi naprawdę, a co dopiero za rok

Tu większość poradników wrzuca wszystko do jednego worka „kary CBAM”. Rozdzielmy to.

Blokada odprawy – już dziś. To pierwsza i najdotkliwsza konsekwencja, bo nie wymaga żadnego postępowania. Organy celne widzą w zgłoszeniu kod CN towaru CBAM i brak numeru upoważnionego zgłaszającego. Bez statusu odprawa powyżej progu po prostu się nie zamyka, a towar czeka. Kontrakt z odbiorcą, terminy produkcji, koszty składowania – to wszystko dzieje się niezależnie od tego, czy ktokolwiek wystawi Ci karę.

Kara za import bez autoryzacji – podstawa prawna działa wprost. Standardowa kara CBAM (art. 26 ust. 1) to stawka jak w EU ETS: 100 EUR za tonę CO₂ nieumorzoną w certyfikatach, indeksowana inflacją. Za przekroczenie progu masy bez statusu Omnibus przewidział stawkę wyższą: od trzech do pięciu razy tyle (art. 26 ust. 2 i 2a). Rozporządzenie pozwala ją obniżyć, gdy przekroczenie nie przewyższa 10% progu albo gdy w chwili przekroczenia postępowanie o status już się toczy. To mechanizm łagodzący, nie furtka.

Jest jeszcze jeden szczegół, który rzadko wybrzmiewa: po przekroczeniu 50 ton obowiązki obejmują cały rok kalendarzowy, nie tylko nadwyżkę. Kara liczona od emisji wbudowanych w całość przywozu z 2026 r. wygląda inaczej niż kara od kilku ton ponad limit.

W Polsce tryb nakładania tych kar wynika z ustawy z 21 listopada 2025 r. (nowelizacja ustawy o systemie zarządzania emisjami). Nie znaleźliśmy publicznie opisanej praktyki wymierzania ich w 2026 r., więc nie będziemy udawać, że wiemy, jak urzędy podejdą do pierwszych spraw. Wiemy natomiast, że podstawa prawna nie czeka na żadne krajowe wdrożenie, rozporządzenie unijne stosuje się bezpośrednio.

Certyfikaty i deklaracja – dopiero 2027. Omnibus przesunął sprzedaż certyfikatów na 1 lutego 2027 r., a pierwszą deklarację roczną i umorzenie za 2026 r. na 30 września 2027 r. Od 2027 r. na koniec każdego kwartału musisz mieć na rachunku certyfikaty pokrywające co najmniej 50% emisji od początku roku (wcześniej planowano 80%). To realny pieniądz, ale nie jest to problem tego tygodnia. Problemem tego tygodnia jest to, że bez statusu nie założysz rachunku w rejestrze i nie złożysz żadnej deklaracji, czyli do 2027 r. w ogóle nie dojdziesz w legalny sposób.

Naszym zdaniem właśnie tu leży błąd firm, które „poczekały”: przesunięcie płatności odczytały jako przesunięcie całego mechanizmu. Nie przesunięto niczego poza pieniędzmi.

Import bez autoryzacji CBAM po Omnibusie – trzy typowe sytuacje

Sytuacja pierwsza: nie złożyłeś wniosku, ale jeszcze nie przekroczyłeś 50 ton. Formalnie jesteś w porządku, praktycznie jesteś na krawędzi. Rozporządzenie wymaga złożenia wniosku przed przekroczeniem progu, a organ ma 120 dni na decyzję. Jeśli na liczniku masz 35 ton i w planach kolejne kontenery, wniosek powinien być w portalu w tym tygodniu – inaczej dobrowolnie wstrzymujesz zakupy do decyzji albo ryzykujesz odprawę bez statusu.

Sytuacja druga: przekroczyłeś próg i sprowadzasz dalej. Tu nie ma dobrej wiadomości, bo każdy kolejny przywóz to import bez autoryzacji CBAM z konsekwencjami opisanymi wyżej. Jedyne, co poprawia Twoją pozycję, to złożenie wniosku od razu, bo trwające postępowanie jest jedną z przesłanek obniżenia kary. Warto też ustalić, czy pośredni przedstawiciel celny mógłby przejąć rolę zgłaszającego; on jednak sam musi mieć status, więc tej luki na szybko nie załatasz.

Sytuacja trzecia: złożyłeś wniosek do 31 marca, importujesz na jego podstawie, a organ właśnie odmówił. Odmowa nie kasuje dotychczasowego przywozu, ale zamyka możliwość dalszego. Od tej chwili jesteś w sytuacji drugiej. Sprawdź, co było powodem odmowy – częsty problem to braki w załącznikach albo niespełniony warunek gwarancji.

Wniosek, którego nie da się złożyć „jutro”

Sama procedura jest opisana w naszym wpisie o tym, kim jest autoryzowany zgłaszający CBAM, więc tu tylko o tym, co wpływa na czas.

Wniosek składasz wyłącznie elektronicznie w unijnym portalu zgłaszającego CBAM, do którego wchodzi się przez PUESC z uprawnieniem „Dostęp do rejestru CBAM”. Firmy, które składały sprawozdania w rejestrze przejściowym, mają to uprawnienie automatycznie. Firmy, które nigdy nie raportowały, muszą najpierw je uzyskać i to jest pierwszy tydzień, który ucieka.

Decyzję wydaje Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu (rozporządzenie Ministra Finansów i Gospodarki z 2 stycznia 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 11). Nie KOBiZE, choć wiele starszych poradników tak pisze; KOBiZE samo komunikuje, że nie jest organem autoryzującym. Termin na decyzję to 120 dni.

Jeśli prowadzisz działalność krócej niż dwa pełne lata obrotowe przed rokiem złożenia wniosku, dochodzi gwarancja finansowa (art. 17 ust. 5), składana do tego samego organu. Jej wysokość odpowiada wartości certyfikatów, które musiałbyś umorzyć za planowany import – bank nie wystawi jej w dwa dni. Do wniosku dołączasz też wykaz osób odpowiedzialnych za CBAM w firmie (wzór .docx na PUESC), co wymaga ustaleń wewnętrznych, zwykle dłuższych, niż się zakłada.

Krótko: od decyzji „składamy” do kompletnego wniosku w portalu mija w typowym przypadku kilka tygodni, a potem organ ma cztery miesiące. Firma, która zaczyna dziś, realnie może mieć status na początku 2027 r.

Priorytet na ten tydzień

Jeśli nie jesteś pewien, czy Twoje towary w ogóle podlegają mechanizmowi, zacznij od wpisu czym jest CBAM i kogo obowiązuje i sprawdź kody CN w załączniku I. Jeśli podlegają, policz masę netto wszystkich towarów CBAM od 1 stycznia – nie z pamięci, a z dokumentów celnych. Ten jeden arkusz decyduje, w której z trzech sytuacji wyżej jesteś.

Potem złóż wniosek. Każdy tydzień zwłoki to tydzień, w którym licznik biegnie, a 120-dniowy termin organu jeszcze nie ruszył.

Jeżeli wolisz, żeby ktoś przeszedł przez portal razem z Tobą, sprawdził komplet załączników, gwarancję i przygotował Cię do pierwszej deklaracji CBAM w 2027 r., umów się na konsultację. Stan faktyczny – ile ton, jakie kody, czy próg już przekroczony – zawsze potwierdzamy na Twoich dokumentach, nie na założeniach.