Kary za naruszenie przepisów CBAM mogą wynosić od 10 do 50 euro za każdą tonę CO₂ niewykupioną w certyfikatach lub niezgłoszoną w raportach. Sankcje nakładają krajowe organy celne i środowiskowe państw członkowskich UE. Wysokość kary zależy od rodzaju naruszenia – od błędów formalnych w raportowaniu po całkowity brak wykupu certyfikatów.

Najważniejsze punkty

• Kara podstawowa: 3–5 euro/tonę CO₂ za drobne błędy w raportach kwartalnych
• Kara za brak certyfikatów: 10–50 euro/tonę CO₂ (w zależności od państwa członkowskiego)
• Kara za brak raportu: do 50 euro/tonę CO₂ plus możliwe zawieszenie uprawnień importowych
• Odpowiedzialność: ponosi upoważniony zgłaszający CBAM (importer lub przedstawiciel celny)
• Kontrole: prowadzą organy celne i środowiskowe (w Polsce: KAS, KOBiZE)
• Okres przejściowy (do 31.12.2025): brak kar finansowych, tylko obowiązek raportowania
• Pełne wdrożenie (od 01.01.2026): kary finansowe w pełnej wysokości

Czym jest CBAM i dlaczego wprowadzono kary?

CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism) to mechanizm dostosowywania cen na granicach UE, który ma wyrównać koszty emisji CO₂ między producentami unijnymi a importerami towarów z krajów trzecich.

Kary za naruszenie przepisów CBAM mają zapewnić:

• Przestrzeganie obowiązków raportowych – importerzy muszą składać kwartalne raporty o emisjach
• Wykup certyfikatów CBAM – od 2026 r. trzeba kupić certyfikaty odpowiadające emisji CO₂ w importowanych towarach
• Uczciwą konkurencję – firmy nie mogą unikać kosztów klimatycznych poprzez import z krajów o luźniejszych przepisach

Rodzaje kar CBAM – za co można zostać ukaranym?

1. Kary za błędy w raportowaniu (okres przejściowy i pełny)

Za co:

• Brak złożenia raportu kwartalnego w terminie
• Niekompletne dane w raporcie (brak emisji wbudowanej, błędne kody CN)
• Podanie nieprawdziwych informacji o emisjach

Wysokość:

• 3–5 euro/tonę CO₂ za drobne błędy formalne
• Do 50 euro/tonę CO₂ za celowe podanie fałszywych danych lub całkowity brak raportu

Kto nakłada: krajowy organ celny (w Polsce: Krajowa Administracja Skarbowa)

Zobacz naszą ofertę: raport CBAM

2. Kary za brak wykupu certyfikatów CBAM (od 2026 r.)

Za co:

• Niewykupienie wymaganej liczby certyfikatów CBAM do 31 maja roku następnego
• Wykupienie certyfikatów w liczbie mniejszej niż emisje zadeklarowane w raporcie rocznym

Wysokość:

• 10–50 euro/tonę CO₂ (zależy od przepisów krajowych)
• Kara jest wyższa niż cena certyfikatu CBAM, by zniechęcić do unikania obowiązku

Kto nakłada: krajowy organ właściwy ds. CBAM (w Polsce: Minister Klimatu i Środowiska / KOBiZE)

3. Kary administracyjne i zawieszenie uprawnień

Za co:

• Powtarzające się naruszenia
• Celowe obejście przepisów (np. fałszowanie dokumentów)
• Brak współpracy z organami kontrolnymi

Sankcje:

• Zawieszenie statusu upoważnionego zgłaszającego CBAM (PUESC)
• Zakaz importu towarów objętych CBAM do czasu uregulowania zaległości
• Dodatkowe kary administracyjne (do ustalenia przez państwo członkowskie)

Tabela: Rodzaje naruszeń i wysokość kar CBAM

Rodzaj naruszenia	Wysokość kary	Organ nakładający	Uwagi
Brak raportu kwartalnego	Do 50 €/t CO₂	Organ celny (KAS)	Może skutkować zawieszeniem PUESC
Błędy formalne w raporcie	3–5 €/t CO₂	Organ celny (KAS)	Dotyczy drobnych pomyłek
Fałszywe dane o emisjach	Do 50 €/t CO₂	Organ celny (KAS)	Celowe podanie nieprawdy
Brak wykupu certyfikatów	10–50 €/t CO₂	Organ ds. CBAM (KOBiZE)	Od 2026 r., kara wyższa niż cena certyfikatu
Powtarzające się naruszenia	Zawieszenie PUESC + kary	Organ ds. CBAM	Może obejmować zakaz importu

Jak uniknąć kar CBAM? Praktyczne kroki

Krok 1: Zarejestruj się jako upoważniony zgłaszający CBAM (PUESC)

• Złóż wniosek w krajowym rejestrze CBAM (w Polsce: system prowadzony przez KOBiZE)
• Termin: przed pierwszym importem towarów objętych CBAM

Krok 2: Zbieraj dane o emisjach od dostawców

• Poproś producentów/eksporterów o raport weryfikacyjny emisji (zgodny z metodologią CBAM)
• Jeśli brak danych – użyj wartości domyślnych (wyższych, więc mniej korzystnych)

Krok 3: Składaj raporty kwartalne w terminie

• Terminy: 31 stycznia, 30 kwietnia, 31 lipca, 31 października
• Raport musi zawierać: ilość towaru, kody CN, emisje wbudowane, kraj pochodzenia

Krok 4: Wykupuj certyfikaty CBAM (od 2026 r.)

• Termin: do 31 maja roku następnego po imporcie
• Liczba certyfikatów = emisje CO₂ minus ewentualne odliczenia (np. za zapłaconą cenę węgla w kraju pochodzenia)

Krok 5: Przechowuj dokumentację przez 4 lata

• Faktury, deklaracje celne, raporty weryfikacyjne emisji
• Organy mogą przeprowadzić kontrolę wsteczną

Błędy i pułapki – czego unikać?

• Brak rejestracji PUESC przed importem – towar może zostać zatrzymany na granicy
• Używanie wyłącznie wartości domyślnych – prowadzi do wyższych kosztów certyfikatów i większego ryzyka kary
• Opóźnienie w składaniu raportów – nawet jeden dzień może skutkować karą
• Brak weryfikacji danych od dostawcy – jeśli dane okażą się fałszywe, odpowiedzialność ponosi importer
• Niewykupienie certyfikatów w terminie – kara jest wyższa niż cena certyfikatu, więc opóźnienie się nie opłaca
• Brak archiwizacji dokumentów – w razie kontroli brak dowodów = kara
• Ignorowanie wezwań organów – może prowadzić do zawieszenia uprawnień importowych

FAQ – najczęstsze pytania o kary CBAM

1. Czy w okresie przejściowym (do końca 2025 r.) grożą kary finansowe?

Nie. Do 31 grudnia 2025 r. obowiązuje tylko raportowanie kwartalne. Kary finansowe za brak certyfikatów zaczną obowiązywać od 1 stycznia 2026 r. Jednak już teraz można dostać karę za brak raportu lub podanie fałszywych danych.

2. Kto odpowiada za kary – importer czy przedstawiciel celny?

Odpowiada upoważniony zgłaszający CBAM (PUESC). Może to być importer lub przedstawiciel celny, który przyjął na siebie ten obowiązek. Warto jasno ustalić to w umowie.

3. Czy można odwołać się od kary CBAM?

Tak. Każde państwo członkowskie ma procedurę odwoławczą. W Polsce odwołanie składa się do organu, który nałożył karę (KAS lub Minister Klimatu), a następnie można skierować sprawę do sądu administracyjnego.

4. Czy kara CBAM jest taka sama w całej UE?

Nie. Rozporządzenie CBAM określa widełki (np. 10–50 euro/tonę CO₂), ale każde państwo członkowskie ustala dokładną wysokość w swoich przepisach krajowych.

5. Co się stanie, jeśli nie zapłacę kary CBAM?

Organ może:

• Zawiesić status PUESC (brak możliwości importu towarów CBAM)
• Wszcząć egzekucję administracyjną (zajęcie rachunku, nieruchomości)
• Zgłosić sprawę do prokuratury (w przypadku celowego oszustwa)

6. Czy małe firmy mają niższe kary?

Nie. Wysokość kary zależy od rodzaju naruszenia i ilości emisji, nie od wielkości firmy. Jednak małe firmy mogą skorzystać z uproszczonych procedur raportowania (jeśli import jest niewielki).

7. Czy mogę uniknąć kary, jeśli złożę raport z opóźnieniem, ale przed kontrolą?

To zależy od przepisów krajowych. Niektóre państwa mogą obniżyć karę, jeśli naruszenie zostanie naprawione dobrowolnie. Warto jak najszybciej skontaktować się z organem i złożyć raport z wyjaśnieniem opóźnienia.

8. Czy kara CBAM dotyczy tylko importu z Chin?

Nie. CBAM dotyczy importu z wszystkich krajów spoza UE (z wyjątkiem Islandii, Liechtensteinu, Norwegii i Szwajcarii). Kary grożą za naruszenia niezależnie od kraju pochodzenia towaru.

Co dalej? Konkretne kroki dla importera

1. Sprawdź, czy Twoje towary są objęte CBAM – lista obejmuje: stal, aluminium, cement, nawozy, energię elektryczną, wodór (kody CN dostępne w rozporządzeniu)
2. Zarejestruj się jako PUESC – jeśli jeszcze tego nie zrobiłeś, złóż wniosek w krajowym rejestrze
3. Ustal z dostawcami sposób przekazywania danych o emisjach – najlepiej w formie raportu weryfikacyjnego
4. Wdróż system monitorowania terminów – raporty kwartalne, wykup certyfikatów, archiwizacja dokumentów
5. Rozważ konsultację – jeśli masz wątpliwości co do obliczeń emisji, klasyfikacji towarów lub procedur, warto skonsultować się z ekspertem ds. CBAM lub doradcą celnym
6. Przygotuj się na kontrole – upewnij się, że dokumentacja jest kompletna i łatwo dostępna

Mini-słowniczek pojęć CBAM

• CBAM – Carbon Border Adjustment Mechanism, mechanizm dostosowywania cen na granicach UE w oparciu o emisje CO₂
• PUESC – Upoważniony Zgłaszający CBAM (ang. Authorized CBAM Declarant), osoba/firma uprawniona do importu towarów CBAM i składania raportów
• Certyfikat CBAM – elektroniczny certyfikat odpowiadający 1 tonie emisji CO₂, który importer musi wykupić za importowane towary (od 2026 r.)
• Emisje wbudowane – całkowita ilość emisji CO₂ powstała podczas produkcji towaru (od wydobycia surowca do gotowego produktu)
• Kody CN – Nomenklatura Scalona, 8-cyfrowy kod klasyfikacji towarów w UE (określa, czy towar jest objęty CBAM)
• KOBiZE – Krajowy Ośrodek Bilansowania i Zarządzania Emisjami, instytucja prowadząca rejestr CBAM w Polsce
• KAS – Krajowa Administracja Skarbowa, organ celny odpowiedzialny za kontrolę raportów CBAM w Polsce
• EU ETS – System Handlu Uprawnieniami do Emisji UE, unijny system limitów i handlu emisjami CO₂ dla przemysłu
• Wartości domyślne – standardowe (zazwyczaj zawyżone) wartości emisji stosowane, gdy brak danych rzeczywistych od producenta

Źródła do weryfikacji

• Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/956 – podstawowy akt prawny CBAM
• Komisja Europejska – sekcja CBAM – oficjalne wytyczne i FAQ
• Krajowy Ośrodek Bilansowania i Zarządzania Emisjami (KOBiZE) – rejestr CBAM i informacje dla importerów w Polsce
• Krajowa Administracja Skarbowa (KAS) – procedury celne i kontrole CBAM
• Ministerstwo Klimatu i Środowiska – przepisy krajowe dotyczące kar i egzekucji CBAM
• Rozporządzenia wykonawcze Komisji Europejskiej – szczegółowe metody obliczania emisji wbudowanych
• Oficjalne platformy informacyjne UE – EUR-Lex, portal Taxation and Customs Union

Uwaga końcowa: Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani podatkowej. Przepisy CBAM są wciąż doprecyzowywane przez Komisję Europejską i państwa członkowskie. W przypadku wątpliwości dotyczących konkretnej sytuacji Twojej firmy zalecamy weryfikację w oficjalnych źródłach lub konsultację z ekspertem ds. CBAM.