CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism) dotyczy przede wszystkim importerów towarów z krajów spoza Unii Europejskiej w wybranych sektorach: stal, żelazo, aluminium, cement, nawozy, energia elektryczna i wodór. Obowiązki raportowania i – od 2026 roku – wykupu certyfikatów CBAM spoczywają na podmiotach, które wprowadzają te towary na rynek UE, chyba że są zwolnione ze względu na wartość importu lub pochodzenie towaru.

Najważniejsze punkty

• CBAM obejmuje importerów towarów z sektorów wysokoemisyjnych: stal, żelazo, aluminium, cement, nawozy, energia elektryczna, wodór oraz wybrane wyroby pochodne.
• Obowiązek raportowania emisji wbudowanych w towary obowiązuje od 1 października 2023 r. (okres przejściowy do końca 2025 r.).
• Od 2026 roku importerzy będą musieli wykupywać certyfikaty CBAM odpowiadające emisjom CO₂ wbudowanym w towary.
• Zwolnienia dotyczą m.in. towarów o małej wartości (poniżej 150 EUR na przesyłkę) oraz importu z niektórych krajów/terytoriów powiązanych z UE.
• Zgłaszającym CBAM może być importer, przedstawiciel celny pośredni lub – w szczególnych przypadkach – upoważniony zgłaszający CBAM.
• Kody CN (Nomenklatura Scalona) decydują, czy dany towar podlega CBAM – warto je zweryfikować przed importem.
• Sankcje za brak raportowania lub wykupu certyfikatów mogą być dotkliwe – od kar finansowych po wstrzymanie importu.

Czym jest CBAM i dlaczego został wprowadzony?

CBAM to mechanizm wyrównywania cen emisji CO₂ na granicach Unii Europejskiej. Jego celem jest ochrona europejskich producentów przed nieuczciwą konkurencją z krajów o mniej restrykcyjnych przepisach klimatycznych oraz zapobieganie ucieczce emisji (carbon leakage) – przenoszeniu produkcji poza UE w celu uniknięcia kosztów emisji.

W praktyce CBAM nakłada na importerów obowiązek raportowania emisji CO₂ związanych z produkcją towarów sprowadzanych do UE, a od 2026 roku – wykupu certyfikatów CBAM odpowiadających tym emisjom.

Zobacz naszą ofertę: Raporty CBAM

Kogo dotyczy CBAM? Podmioty objęte obowiązkami

Importerzy towarów objętych CBAM

Główną grupą objętą CBAM są importerzy, czyli podmioty, które:

• Sprowadzają towary z krajów spoza UE (tzw. państw trzecich),
• Wprowadzają te towary do swobodnego obrotu na terytorium Unii Europejskiej,
• Importują towary z sektorów objętych CBAM (patrz niżej).

Importer to zazwyczaj firma, która jest właścicielem towaru w momencie odprawy celnej lub która składa zgłoszenie celne.

Przedstawiciele celni pośredni

Jeśli importer korzysta z usług przedstawiciela celnego pośredniego (działającego we własnym imieniu, ale na rzecz importera), to przedstawiciel ten może przejąć obowiązki zgłaszającego CBAM – pod warunkiem odpowiedniego upoważnienia i umowy.

Upoważniony zgłaszający CBAM

W niektórych przypadkach (np. gdy importer nie ma siedziby w UE) można ustanowić upoważnionego zgłaszającego CBAM – podmiot z siedzibą w UE, który przejmuje obowiązki raportowania i wykupu certyfikatów.

Producenci i eksporterzy spoza UE (pośrednio)

Choć formalnie obowiązki CBAM spoczywają na importerach, producenci i eksporterzy z krajów trzecich są pośrednio zaangażowani: to oni dostarczają dane o emisjach wbudowanych w towary. Bez tych danych importer nie będzie w stanie wypełnić obowiązków raportowych.

Które towary i sektory są objęte CBAM?

CBAM obejmuje sześć głównych sektorów oraz wybrane wyroby pochodne. Decyduje o tym kod CN (Nomenklatura Scalona) towaru.

Sektor	Przykłady towarów	Uwagi
Stal i żelazo	Surówka, wyroby walcowane, rury, konstrukcje stalowe	Obejmuje szeroką gamę kodów CN (72, 73)
Aluminium	Aluminium nieobrobione, wyroby z aluminium	Kody CN 76
Cement	Cement portlandzki, klinkier cementowy	Kody CN 2523
Nawozy	Nawozy azotowe, fosforowe, mieszane	Kody CN 31
Energia elektryczna	Import energii elektrycznej	Specyficzne zasady raportowania (emisje z produkcji energii)
Wodór	Wodór i mieszaniny zawierające wodór	Kody CN 2804 10 00

Ważne: Lista kodów CN jest szczegółowa i może obejmować również wyroby pochodne (np. śruby stalowe, profile aluminiowe). Przed importem warto zweryfikować kod CN towaru w rozporządzeniu CBAM lub u doradcy celnego.

Kto jest zwolniony z CBAM?

Nie każdy import podlega CBAM. Zwolnienia obejmują:

• Towary o małej wartości: przesyłki o wartości poniżej 150 EUR (na podstawie zgłoszenia celnego).
• Import z krajów/terytoriów powiązanych z UE: np. Islandia, Liechtenstein, Norwegia, Szwajcaria (pod pewnymi warunkami).
• Towary objęte procedurami celnymi szczególnymi: np. składowanie celne, uszlachetnianie czynne – o ile nie są wprowadzane do swobodnego obrotu.
• Towary w tranzycie: jeśli nie są dopuszczane do obrotu w UE.
• Towary wyprodukowane w UE, czasowo wywiezione i ponownie przywiezione (pod pewnymi warunkami).

Uwaga: Zwolnienia mogą się zmieniać – warto śledzić aktualizacje rozporządzenia CBAM i wytycznych Komisji Europejskiej.

Jakie obowiązki ma importer objęty CBAM?

Okres przejściowy (1.10.2023 – 31.12.2025)

W tym okresie importerzy muszą:

1. Raportować emisje wbudowane w importowane towary – kwartalnie, za pomocą rejestru przejściowego CBAM.
2. Zbierać dane od producentów spoza UE: emisje bezpośrednie i pośrednie związane z produkcją towaru.
3. Składać raporty CBAM do KOBiZE (Krajowy Ośrodek Bilansowania i Zarządzania Emisjami) lub odpowiedniego organu krajowego.

Nie ma jeszcze obowiązku wykupu certyfikatów – to czas na przygotowanie i testowanie procedur.

Okres definitywny (od 1.01.2026)

Od 2026 roku importerzy będą musieli:

1. Uzyskać status upoważnionego zgłaszającego CBAM (rejestracja w organie krajowym).
2. Wykupywać certyfikaty CBAM odpowiadające emisjom CO₂ wbudowanym w towary (po odliczeniu ewentualnej ceny emisji zapłaconej w kraju pochodzenia).
3. Składać roczne deklaracje CBAM (do 31 maja każdego roku za rok poprzedni).
4. Zwracać certyfikaty odpowiadające zadeklarowanym emisjom.

Jak sprawdzić, czy Twoja firma jest objęta CBAM?

Krok 1: Zidentyfikuj kod CN towaru

Sprawdź kod CN (8- lub 10-cyfrowy) importowanego towaru. Możesz to zrobić:

• W dokumentach celnych (SAD, zgłoszenie celne),
• W bazie TARIC (Zintegrowana Taryfa Celna UE),
• Konsultując się z przedstawicielem celnym lub doradcą.

Krok 2: Porównaj z listą towarów CBAM

Sprawdź, czy kod CN znajduje się w załączniku I do rozporządzenia CBAM (lista towarów objętych mechanizmem). Lista jest dostępna na stronie Komisji Europejskiej i w Dzienniku Urzędowym UE.

Krok 3: Oceń wartość i pochodzenie

• Czy wartość przesyłki przekracza 150 EUR?
• Czy towar pochodzi z kraju objętego CBAM (czyli spoza UE i spoza krajów zwolnionych)?

Krok 4: Skonsultuj się z ekspertem

Jeśli masz wątpliwości, skontaktuj się z doradcą celnym, prawnikiem specjalizującym się w prawie celnym lub organem celnym. Interpretacja kodów CN i zasad CBAM może być złożona.

Słowniczek pojęć

Pojęcie	Znaczenie
CBAM	Carbon Border Adjustment Mechanism – mechanizm dostosowywania cen emisji CO₂ na granicach UE
EU ETS	System handlu uprawnieniami do emisji UE – rynek, na którym firmy w UE kupują uprawnienia do emisji CO₂
Kod CN	Kod Nomenklatury Scalonej – 8-cyfrowy kod klasyfikujący towary w UE (rozszerzenie kodu HS)
KOBiZE	Krajowy Ośrodek Bilansowania i Zarządzania Emisjami – polski organ odpowiedzialny za CBAM
PUESC	Pozwolenie na udział w EU ETS – dokument dla instalacji objętych systemem handlu emisjami
Zgłaszający CBAM	Podmiot odpowiedzialny za raportowanie i wykup certyfikatów CBAM (importer lub upoważniony przedstawiciel)
Emisje wbudowane	Emisje CO₂ związane z produkcją towaru (bezpośrednie i pośrednie)
Certyfikat CBAM	Instrument finansowy odpowiadający 1 tonie CO₂ – od 2026 r. importerzy muszą je wykupywać
Rejestr przejściowy CBAM	System IT do składania raportów kwartalnych w okresie przejściowym (2023–2025)

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

1. Czy CBAM dotyczy tylko dużych firm?

Nie. CBAM dotyczy każdego importera towarów objętych mechanizmem, niezależnie od wielkości firmy. Nawet małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP) muszą raportować emisje, jeśli importują stal, aluminium, cement, nawozy, energię elektryczną lub wodór.

2. Czy muszę raportować emisje, jeśli importuję towary okazjonalnie?

Tak, jeśli wartość przesyłki przekracza 150 EUR i towar jest objęty CBAM. Częstotliwość importu nie ma znaczenia – liczy się fakt wprowadzenia towaru do swobodnego obrotu w UE.

3. Skąd mam wziąć dane o emisjach od producenta spoza UE?

Powinieneś poprosić producenta lub eksportera o dostarczenie danych o emisjach wbudowanych w towar. Komisja Europejska opublikowała wzory formularzy i wytyczne dla producentów. Jeśli producent odmawia, możesz użyć wartości domyślnych (zazwyczaj wyższych, co zwiększy Twoje koszty).

4. Co się stanie, jeśli nie złożę raportu CBAM?

Brak raportowania lub błędy w raportach mogą skutkować karami finansowymi nałożonymi przez organ krajowy (w Polsce – KOBiZE). Od 2026 roku brak wykupu certyfikatów może prowadzić do wstrzymania importu lub dodatkowych sankcji.

5. Czy mogę przenieść obowiązki CBAM na mojego przedstawiciela celnego?

Tak, jeśli korzystasz z przedstawiciela celnego pośredniego (działającego we własnym imieniu), możesz zawrzeć umowę, w której przedstawiciel przejmie obowiązki zgłaszającego CBAM. Wymaga to jednak formalnego upoważnienia i zgody przedstawiciela.

6. Czy import z Wielkiej Brytanii podlega CBAM?

Tak. Po Brexicie Wielka Brytania jest traktowana jako kraj trzeci, więc import towarów objętych CBAM z UK podlega mechanizmowi (chyba że zostaną wprowadzone specjalne zwolnienia w przyszłości).

7. Czy CBAM dotyczy eksportu z UE?

Nie. CBAM dotyczy wyłącznie importu do UE. Eksporterzy z UE nie mają obowiązków związanych z CBAM (choć mogą być objęci innymi regulacjami klimatycznymi, np. EU ETS).

8. Jak często muszę składać raporty CBAM?

• Okres przejściowy (2023–2025): raporty kwartalne (do końca miesiąca następującego po kwartale).
• Od 2026 roku: deklaracja roczna (do 31 maja za rok poprzedni).

Błędy i pułapki – czego unikać?

• Niewłaściwa klasyfikacja towaru (kod CN): Błędny kod może prowadzić do pominięcia obowiązku CBAM lub niepotrzebnego raportowania. Zawsze weryfikuj kod z doradcą celnym.
• Brak danych od producenta: Jeśli nie uzyskasz danych o emisjach, będziesz musiał użyć wartości domyślnych – zazwyczaj wyższych, co zwiększy koszty certyfikatów.
• Opóźnienia w raportowaniu: Raporty kwartalne mają sztywne terminy. Opóźnienie może skutkować karą.
• Ignorowanie zwolnień: Sprawdź, czy Twój import nie kwalifikuje się do zwolnienia (np. wartość poniżej 150 EUR, pochodzenie z kraju zwolnionego).
• Brak rejestracji jako zgłaszający CBAM: Od 2026 roku będziesz musiał uzyskać status upoważnionego zgłaszającego CBAM – zadbaj o to z wyprzedzeniem.
• Niedoszacowanie kosztów: Cena certyfikatów CBAM będzie powiązana z ceną uprawnień w EU ETS – może być zmienna i znacząca. Uwzględnij to w kalkulacji kosztów importu.
• Brak dokumentacji: Przechowuj wszystkie dokumenty potwierdzające emisje, raporty i korespondencję z producentami – mogą być potrzebne w razie kontroli.

Co dalej? Konkretne kroki dla importera

1. Zidentyfikuj towary objęte CBAM: Przejrzyj swoją listę importowanych produktów i sprawdź kody CN.
2. Skontaktuj się z dostawcami/producentami: Poproś o dane o emisjach wbudowanych w towary. Im wcześniej, tym lepiej.
3. Zarejestruj się w rejestrze przejściowym CBAM: Jeśli jeszcze tego nie zrobiłeś, załóż konto w systemie raportowania (w Polsce – przez KOBiZE).
4. Złóż raporty kwartalne: Upewnij się, że składasz raporty na czas i z kompletnymi danymi.
5. Przygotuj się na 2026 rok: Zaplanuj budżet na wykup certyfikatów CBAM, rozważ optymalizację łańcucha dostaw (np. wybór dostawców o niższych emisjach).
6. Skonsultuj się z ekspertem: Jeśli masz wątpliwości, umów konsultację z doradcą celnym, prawnikiem lub specjalistą ds. zrównoważonego rozwoju. Wczesne przygotowanie może zaoszczędzić Ci kosztów i problemów.
7. Monitoruj zmiany przepisów: CBAM jest mechanizmem nowym – Komisja Europejska i organy krajowe regularnie publikują aktualizacje i wytyczne.

Źródła do weryfikacji

• Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/956 ustanawiające mechanizm dostosowywania cen emisji CO₂ na granicach (CBAM)
• Komisja Europejska – strona poświęcona CBAM (taxation-customs.ec.europa.eu)
• KOBiZE (Krajowy Ośrodek Bilansowania i Zarządzania Emisjami) – oficjalne wytyczne i rejestr CBAM dla Polski
• Rozporządzenia wykonawcze Komisji Europejskiej dotyczące raportowania i metodologii obliczania emisji wbudowanych
• TARIC (Zintegrowana Taryfa Celna UE) – baza kodów CN i klasyfikacji towarów
• Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej – akty prawne i załączniki do rozporządzenia CBAM
• Krajowa Administracja Skarbowa – informacje celne i interpretacje dotyczące CBAM w Polsce

Uwaga: Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani celnej. Przepisy CBAM są złożone i mogą się zmieniać. W przypadku wątpliwości dotyczących Twojej konkretnej sytuacji zalecamy konsultację z prawnikiem, doradcą celnym lub organem właściwym (w Polsce – KOBiZE lub Krajowa Administracja Skarbowa). Jeśli potrzebujesz wsparcia w przygotowaniu do CBAM, chętnie pomożemy – skontaktuj się z nami, aby umówić konsultację.