CBAM (mechanizm dostosowywania cen na granicach z tytułu emisji CO₂) obejmuje obecnie sześć grup towarów: cement, energię elektryczną, nawozy, żelazo i stal, aluminium oraz wodór. Lista jest zdefiniowana kodami CN (Nomenklatura Scalonej) i obejmuje zarówno produkty podstawowe, jak i wybrane wyroby przetworzone. Od 2026 r. mechanizm może zostać rozszerzony o kolejne sektory.

Najważniejsze punkty

• CBAM dotyczy 6 grup towarów: cement, energia elektryczna, nawozy, żelazo i stal, aluminium, wodór.
• Zakres określają kody CN – każdy produkt ma przypisany 8-cyfrowy kod celny.
• Obejmuje produkty podstawowe i przetworzone – np. stal surową, ale też śruby stalowe czy druty.
• Mechanizm działa od 1 października 2023 r. – obecnie w fazie przejściowej (tylko raportowanie).
• Lista może się rozszerzyć – Komisja Europejska planuje objęcie kolejnych sektorów od 2026 r.
• Import towarów spoza UE wymaga raportowania emisji – dotyczy importerów i zgłaszających pośrednich.
• Weryfikuj kod CN swojego towaru – to podstawa ustalenia, czy podlega CBAM.

Jakie towary objęte są mechanizmem CBAM?

CBAM obejmuje towary o wysokiej emisyjności CO₂, które są szczególnie narażone na „carbon leakage” – przenoszenie produkcji poza UE w celu uniknięcia kosztów klimatycznych. Lista towarów została określona w rozporządzeniu (UE) 2023/956 i załącznikach do niego.

Sześć głównych grup towarów

1. Cement – klinkier cementowy, cement portlandzki, cement glinowy i inne rodzaje cementu.
2. Energia elektryczna – import energii elektrycznej z krajów trzecich.
3. Nawozy – nawozy azotowe, fosforowe, amoniak, kwas azotowy, mocznik.
4. Żelazo i stal – produkty żelaza, stali, żeliwne, stalowe (surówka, pręty, blachy, rury, śruby, druty itp.).
5. Aluminium – aluminium nieobrobione, wyroby z aluminium, proszki, folie, druty.
6. Wodór – wodór i mieszaniny zawierające wodór.

Pełna lista towarów CBAM według kodów CN

Poniższa tabela przedstawia grupy towarów wraz z przykładowymi kodami CN. Uwaga: lista kodów jest obszerna – poniżej podajemy reprezentatywne przykłady. Pełny wykaz znajdziesz w załączniku I do rozporządzenia CBAM.

Grupa towarów	Przykładowe kody CN	Opis
Cement	2507 00, 2523 10, 2523 21, 2523 29, 2523 30, 2523 90	Klinkier cementowy, cementy portlandzkie, glinowe, żużlowe, mieszane
Energia elektryczna	2716 00 00	Energia elektryczna
Nawozy	2808 00, 2814 00, 2834 21, 3102, 3105	Kwas azotowy, amoniak, azotany, nawozy mineralne i chemiczne
Żelazo i stal	72 (cały rozdział), 7301–7326	Surówka, stal, wyroby walcowane, rury, śruby, druty, konstrukcje stalowe
Aluminium	7601, 7603–7608, 7610, 7612, 7614, 7616	Aluminium nieobrobione, pręty, druty, blachy, folie, konstrukcje
Wodór	2804 10 00	Wodór

Ważne: Kod CN to 8-cyfrowy kod celny stosowany w UE. Jeśli nie jesteś pewien kodu swojego towaru, skonsultuj się z brokerem celnym lub sprawdź w bazie TARIC (Zintegrowana Taryfa Celna UE).

Czy CBAM obejmuje produkty przetworzone?

Tak. CBAM dotyczy nie tylko surowców, ale także wyrobów przetworzonych zawierających towary objęte mechanizmem. Przykłady:

• Stal: nie tylko stal surowa, ale też śruby, nakrętki, rury stalowe, konstrukcje stalowe.
• Aluminium: folie aluminiowe, druty, ramy okienne z aluminium.
• Cement: gotowe wyroby cementowe, zaprawy.

Zasada: jeśli produkt zawiera towar z listy CBAM jako główny składnik (określony kodem CN), podlega mechanizmowi.

Towary wyłączone z CBAM

Nie wszystkie produkty zawierające np. stal czy aluminium podlegają CBAM. Wyłączenia dotyczą m.in.:

• Towarów, które nie są wymienione w załączniku I rozporządzenia (nawet jeśli zawierają metal).
• Produktów finalnych o niskiej zawartości materiału objętego CBAM (np. elektronika, gdzie aluminium to marginalny składnik).
• Towarów pochodzących z krajów objętych systemem handlu uprawnieniami do emisji połączonym z EU ETS (np. Islandia, Norwegia, Liechtenstein, Szwajcaria – pod pewnymi warunkami).

Jeśli masz wątpliwości, czy Twój towar podlega CBAM, zweryfikuj kod CN i skonsultuj się z organem celnym lub doradcą.

Jak sprawdzić, czy mój towar podlega CBAM?

Krok 1: Ustal kod CN towaru

Kod CN (Combined Nomenclature) to 8-cyfrowy kod celny. Znajdziesz go:

• W dokumentach celnych (SAD, zgłoszenie celne).
• W bazie TARIC: [dostępna na stronie Komisji Europejskiej].
• U brokera celnego lub doradcy.

Krok 2: Sprawdź załącznik I rozporządzenia CBAM

Porównaj kod CN z listą w załączniku I rozporządzenia (UE) 2023/956. Jeśli kod jest na liście – towar podlega CBAM.

Krok 3: Ustal kraj pochodzenia

CBAM dotyczy towarów importowanych spoza UE. Jeśli towar pochodzi z kraju UE lub EOG (z wyjątkami), nie podlega mechanizmowi.

Krok 4: Przygotuj dane o emisjach

Od 2026 r. będziesz musiał kupować certyfikaty CBAM. Już teraz (faza przejściowa) musisz raportować emisje wbudowane w towar.

Zobacz naszą ofertę: CBAM raportowanie

Planowane rozszerzenie listy towarów CBAM

Komisja Europejska zapowiedziała, że lista towarów objętych CBAM zostanie rozszerzona. Potencjalne nowe sektory (od 2026–2030):

• Chemikalia organiczne (np. polimery, tworzywa sztuczne).
• Produkty rafinacji ropy naftowej.
• Papier i tektura.
• Szkło.

Decyzje będą podejmowane na podstawie analizy ryzyka carbon leakage i wpływu na konkurencyjność UE.

Mini-słowniczek pojęć

Pojęcie	Znaczenie
CBAM	Carbon Border Adjustment Mechanism – mechanizm dostosowywania cen na granicach z tytułu emisji CO₂.
Kod CN	Combined Nomenclature – 8-cyfrowy kod celny stosowany w UE do klasyfikacji towarów.
EU ETS	System handlu uprawnieniami do emisji UE – rynek CO₂ dla instalacji przemysłowych w UE.
Carbon leakage	Przenoszenie produkcji poza UE w celu uniknięcia kosztów klimatycznych.
TARIC	Zintegrowana Taryfa Celna UE – baza kodów CN i stawek celnych.
Emisje wbudowane	Emisje CO₂ powstałe podczas produkcji towaru (tzw. „embedded emissions”).
Zgłaszający	Osoba/firma odpowiedzialna za składanie raportów CBAM (importer lub przedstawiciel pośredni).
KOBiZE	Krajowy Ośrodek Bilansowania i Zarządzania Emisjami – polski organ ds. raportowania emisji (nie dotyczy bezpośrednio CBAM, ale EU ETS).
PUESC	Platforma Unijna do Ewidencji Certyfikatów CBAM – system IT do raportowania i zakupu certyfikatów.

FAQ – najczęstsze pytania

1. Czy CBAM dotyczy eksportu z UE?

Nie. CBAM dotyczy wyłącznie importu towarów do UE z krajów trzecich.

2. Czy muszę płacić za CBAM już teraz?

Nie. Do końca 2025 r. obowiązuje faza przejściowa – musisz tylko raportować emisje wbudowane w towary. Zakup certyfikatów CBAM będzie obowiązkowy od 1 stycznia 2026 r.

3. Czy CBAM dotyczy małych przesyłek (np. e-commerce)?

Tak, jeśli towar jest na liście CBAM. Nie ma wyłączenia ze względu na wartość lub wagę przesyłki (choć w praktyce małe przesyłki mogą być trudne do kontroli).

4. Skąd wziąć dane o emisjach wbudowanych w towar?

Powinieneś je uzyskać od producenta/dostawcy z kraju trzeciego. Jeśli nie masz danych, możesz stosować wartości domyślne (ale są one zazwyczaj wyższe).

5. Czy CBAM zastępuje cła?

Nie. CBAM to dodatkowy mechanizm – płacisz zarówno cła, jak i (od 2026 r.) certyfikaty CBAM.

6. Czy towary z Wielkiej Brytanii podlegają CBAM?

Tak. Wielka Brytania nie jest członkiem UE, więc import z UK podlega CBAM (chyba że UK wprowadzi system równoważny EU ETS i zostanie to uznane przez UE).

7. Czy mogę uniknąć CBAM, importując przez kraj trzeci?

Nie. CBAM dotyczy kraju pochodzenia towaru, a nie kraju, z którego go importujesz. Próba obejścia mechanizmu może skutkować sankcjami.

8. Gdzie zgłaszam raporty CBAM?

Raporty składasz w rejestrze przejściowym CBAM (Transitional Registry) prowadzonym przez Komisję Europejską. Dostęp uzyskujesz przez krajowy organ celny.

Błędy i pułapki

• Błędna klasyfikacja kodu CN – jeśli źle określisz kod, możesz nie zgłosić towaru objętego CBAM lub zgłosić towar, który nie podlega mechanizmowi.
• Brak danych o emisjach od dostawcy – bez danych będziesz musiał stosować wartości domyślne, które mogą być niekorzystne.
• Ignorowanie produktów przetworzonych – CBAM dotyczy też wyrobów zawierających stal, aluminium itp., nie tylko surowców.
• Mylenie CBAM z EU ETS – to dwa różne systemy (choć powiązane). CBAM dotyczy importu, EU ETS – instalacji w UE.
• Brak rejestracji jako zgłaszający CBAM – jeśli importujesz towary objęte CBAM, musisz się zarejestrować w systemie (lub upoważnić przedstawiciela).
• Zakładanie, że małe przesyłki są wyłączone – nie ma progu wartości ani wagi dla CBAM.
• Nieweryfikowanie kraju pochodzenia – CBAM nie dotyczy towarów z UE/EOG (z wyjątkami), ale musisz to udokumentować.

Co dalej?

Jeśli importujesz towary objęte CBAM, wykonaj następujące kroki:

1. Zweryfikuj kody CN swoich towarów – sprawdź, czy są na liście CBAM.
2. Zarejestruj się jako zgłaszający CBAM – w rejestrze przejściowym (jeśli jeszcze tego nie zrobiłeś).
3. Zbierz dane o emisjach – skontaktuj się z dostawcami i poproś o informacje o emisjach wbudowanych.
4. Złóż raporty kwartalne – terminy: 31 stycznia, 30 kwietnia, 31 lipca, 31 października (za poprzedni kwartał).
5. Przygotuj się na zakup certyfikatów – od 2026 r. będziesz musiał kupować certyfikaty CBAM odpowiadające emisjom.
6. Monitoruj zmiany legislacyjne – lista towarów i zasady CBAM mogą się zmieniać.
7. Rozważ konsultację – jeśli masz wątpliwości lub skomplikowany łańcuch dostaw, skonsultuj się z doradcą ds. CBAM lub prawnikiem specjalizującym się w prawie celnym i klimatycznym.

Źródła do weryfikacji

• Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/956 – podstawowy akt prawny ustanawiający CBAM.
• Załącznik I do rozporządzenia (UE) 2023/956 – pełna lista towarów i kodów CN objętych CBAM.
• Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2023/1773 – szczegółowe zasady raportowania w fazie przejściowej.
• Komisja Europejska – strona poświęcona CBAM – oficjalne wytyczne, FAQ, narzędzia.
• TARIC (Zintegrowana Taryfa Celna UE) – baza kodów CN i klasyfikacji towarów.
• Krajowa Administracja Skarbowa (KAS) – informacje dla polskich importerów, kontakt z organem celnym.
• Rejestr przejściowy CBAM – platforma do składania raportów (dostęp przez organy celne państw członkowskich).
• Dyrekcja Generalna ds. Podatków i Unii Celnej (DG TAXUD) – publikacje i aktualizacje dotyczące CBAM.

Uwaga: Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani podatkowej. Przepisy dotyczące CBAM są złożone i mogą się zmieniać. W razie wątpliwości skonsultuj się z organem celnym, doradcą prawnym lub ekspertem ds. CBAM.

Jeśli potrzebujesz pomocy w ustaleniu, czy Twoje towary podlegają CBAM, lub wsparcia w przygotowaniu raportów, możemy zaoferować konsultację. Skontaktuj się z nami, aby omówić Twoją sytuację.