Cena certyfikatu CBAM – od czego zależy i jak ją prognozować

Dyrektor finansowy prosi o jedną liczbę: ile zarezerwować na CBAM w budżecie na 2027 rok. Masz autoryzację (albo złożony wniosek), dostawcy ze Turcji i Indii przysyłają dane emisyjne w różnym stanie, a w sieci krążą kalkulatory, które wystarczy nakarmić tonażem i ceną EUA. Problem w tym, że cena certyfikatu CBAM jest dziś najmniej niepewnym elementem całego rachunku. Dwie z czterech cen za 2026 rok Komisja już opublikowała. Prawdziwa niewiadoma siedzi gdzie indziej – w liczbie certyfikatów, którą wyznaczy to, co wpiszesz w deklarację.

Jeśli dopiero porządkujesz obowiązki w okresie ostatecznym, zacznij od tego, jak wygląda raportowanie CBAM po zmianach z pakietu Omnibus.

Skąd bierze się cena certyfikatu CBAM

Certyfikat CBAM nie ma własnego rynku. Jeden certyfikat odpowiada jednej tonie CO₂e wbudowanej w towar, a jego cena jest pochodną ceny uprawnień EUA sprzedawanych na aukcjach w systemie ETS. Tyle mówi art. 22 rozporządzenia 2023/956. Omnibus (rozporządzenie 2025/2083, w mocy od 20 października 2025 r.) dopisał do tego artykułu ust. 1a i rozdzielił dwa reżimy.

Za import z 2026 roku płacisz według ceny kwartalnej. Komisja liczy średnią ważoną cen rozliczeniowych wszystkich aukcji EUA w danym kwartale i publikuje ją w pierwszym tygodniu po jego zakończeniu (metodologia: rozporządzenie wykonawcze 2025/2548). Każda cena kwartalna dotyczy towarów, które w tym kwartale przeszły odprawę. Na stronie DG TAXUD wiszą już dwie: Q1 2026 – 75,36 EUR, Q2 2026 – 75,28 EUR. Cena za Q3 ma się ukazać 5 października 2026 r., za Q4 – 4 stycznia 2027 r.

Od 2027 roku wchodzi cena tygodniowa: średnia z aukcji z poprzedniego tygodnia, publikowana co poniedziałek. Wszystkie zakupy idą przez wspólną platformę centralną (CCP), która ma ruszyć 1 lutego 2027 r. Komisja ogłosiła przetarg na jej budowę 11 lutego 2026 r., wersja testowa miała być gotowa do końca sierpnia 2026 r.

Konsekwencja dla budżetu: w momencie, gdy w lutym 2027 r. zaczniesz kupować certyfikaty za 2026 rok, wszystkie cztery ceny będą znane co do grosza. Nie ma tu nic do prognozowania. Prognoza dotyczy dopiero importu z 2027 roku i dalej, a tam prognozujesz w praktyce cenę EUA.

CBAM a cena uprawnień ETS – ile da się przewidzieć

W Q1 2026 uprawnienia EUA na aukcjach chodziły w przedziale ok. 66–90 EUR, a średnia ważona wyszła 75,36. W Q2 średnia niemal identyczna. To pierwsza lekcja: uśrednianie kwartalne (a od 2027 tygodniowe) wygładza szpilki, na których żyją traderzy. Dla importera liczy się trend, nie dzienna zmienność.

Drugiej lekcji nie zastąpi żaden kalkulator. Cena EUA zależy od podaży uprawnień (roczny współczynnik redukcji, rezerwa stabilności rynkowej), popytu z energetyki i przemysłu, cen gazu i decyzji politycznych. Banki inwestycyjne publikują prognozy, ale rozrzut między nimi na rok 2030 sięga kilkudziesięciu euro. Naszym zdaniem firma importująca stal nie powinna udawać, że zna cenę EUA lepiej niż rynek. Rozsądniej przyjąć do budżetu dwa lub trzy scenariusze (np. 70 / 85 / 100 EUR) i skupić energię na zmiennej, którą naprawdę kontrolujesz.

Bo pomnożenie ceny przez tonaż i tak nie da wyniku.

Prawdziwa niewiadoma to liczba certyfikatów

Rachunek CBAM to cena × liczba certyfikatów, a liczba certyfikatów to emisje wbudowane pomniejszone o korektę z tytułu darmowych uprawnień, które unijni producenci wciąż dostają w ETS (art. 31 rozporządzenia 2023/956). Zasady tej korekty ustala rozporządzenie wykonawcze 2025/2620 z 16 grudnia 2025 r. i tu leży najczęstszy błąd w arkuszach budżetowych.

Skrót „w 2026 roku płacisz 2,5% emisji” jest fałszywy. Współczynnik CBAM wynosi w 2026 r. 97,5%, ale odejmuje się 97,5% benchmarku unijnego dla danej ścieżki produkcji, nie 97,5% Twoich emisji. Jeśli Twój dostawca ma emisyjność równą benchmarkowi – faktycznie płacisz za ok. 2,5%. Jeśli emituje dwa razy tyle, płacisz za blisko połowę. Przy sześciokrotności benchmarku korekta pokrywa kilkanaście procent.

Policzmy na blasze gorącowalcowanej. Benchmark dla tej ścieżki to 1,370 tCO₂e/t; po pomnożeniu przez współczynnik CBAM 0,975 i jednolity międzysektorowy współczynnik korygujący (decyzja wykonawcza 2026/1862, dla 2026 r. równy 1,00) odliczenie wynosi ok. 1,336 t na tonę stali. Dostawca ze zweryfikowanymi danymi rzeczywistymi na poziomie 2,0 tCO₂e/t generuje obowiązek 0,664 certyfikatu na tonę – przy cenie 75,36 EUR to ok. 50 EUR/t. Ten sam towar rozliczony na wartościach domyślnych wygląda inaczej: domyślna emisyjność dla stali BF-BOF z Chin to 3,167 tCO₂e/t (załącznik do rozporządzenia 2025/2621, zmieniony rozporządzeniem 2026/1740), do tego narzut 10% w 2026 r. Daje to blisko 3,5 t brutto na tonę. Od tego odejmujesz korektę liczoną według osobnego, wyższego benchmarku domyślnego – jego wartość dla Twojej pozycji CN sprawdź w załączniku do 2025/2620, bo różni się od benchmarku dla danych rzeczywistych.

(Rejestr CBAM nalicza narzut sam, od kolumny emisji całkowitych, dlatego z załączników zniknęły kolumny „z narzutem”. Nie doliczaj go drugi raz.)

Wniosek jest brutalny dla planowania: dwie identyczne dostawy stali mogą kosztować w CBAM 50 EUR/t albo kilkakrotnie więcej, zależnie od tego, czy masz dane rzeczywiste. I ta różnica rośnie co rok. Współczynnik CBAM spada do 95% w 2027 r., 90% w 2028 r., 77,5% w 2029 r., 51,5% w 2030 r. i do zera w 2034 r. Narzut na wartości domyślne skacze do 30% od 2028 r. (dla nawozów zostaje 1%). Cena EUA może się przez ten czas zmienić o 30%; liczba certyfikatów – o rząd wielkości.

Dla energii elektrycznej korekta wynosi zero. Importer prądu płaci za pełne emisje wbudowane.

Jak z tego zbudować rezerwę na 2027 rok

Zacznij od listy pozycji CN i krajów pochodzenia, nie od tonażu. Dla każdej linii ustal trzy liczby: emisyjność, jaką realnie zadeklarujesz (rzeczywista czy domyślna), właściwy benchmark i tonaż z 2026 r. w podziale na kwartały, bo do każdego kwartału stosujesz inną cenę. Q1 i Q2 masz gotowe, Q3 i Q4 przyjmij po ok. 75 EUR z marginesem. Dopiero suma po liniach da rezerwę.

Do tej rezerwy dołóż trzy elementy, których kalkulatory nie widzą. Pierwszy: cała płatność za 2026 rok przypada między 1 lutego a 30 września 2027 r. – deklaracja roczna i umorzenie certyfikatów mają ten sam termin (przesunięty Omnibusem z 31 maja). Jeśli importujesz kilkaset ton stali miesięcznie, to jednorazowy wydatek rzędu dziesiątek tysięcy euro w jednym półroczu, a nie koszt rozłożony na dwanaście miesięcy.

Drugi: od 2027 r. obowiązuje reguła 50% – na koniec każdego kwartału musisz mieć na koncie w Rejestrze CBAM certyfikaty pokrywające co najmniej połowę emisji z importu od początku roku (art. 22 ust. 2 po Omnibusie; Omnibus obniżył próg z 80%). W 2027 r. płacisz więc równolegle za 2026 rok i zaliczkowo za 2027. Nadwyżkę można odsprzedać: wniosek o odkup do 31 października, po cenie zakupu, w limicie liczby certyfikatów, które miałeś obowiązek kupić w danym roku. Certyfikaty kupione w 2027 r. za rok 2026 odkupisz tylko w 2027 r.; to, co zostanie na koncie, Komisja umorzy 1 listopada bez rekompensaty.

Trzeci: opłaty platformy. Rozporządzenie delegowane o sprzedaży i odkupie certyfikatów na CCP, w tym o opłatach pobieranych od zgłaszających przy zakupie, było w konsultacjach do 6 sierpnia 2026 r. i na dziś pozostaje projektem. Nie znasz jeszcze prowizji ani mechaniki płatności. Zostaw na to bufor i śledź komunikaty DG TAXUD, a w Polsce KOBiZE jako organu właściwego.

Cały ten rachunek ma sens tylko dla firmy, która kupuje certyfikaty jako autoryzowany zgłaszający. Bez autoryzacji nie ma konta w Rejestrze, nie ma zakupu i nie ma tematu rezerwy – jest temat zatrzymanego towaru. Jeżeli nie jesteś pewien, czy Twoje towary w ogóle podlegają mechanizmowi (próg 50 t rocznie, wyłączenia dla energii i wodoru), sprawdź najpierw, kogo obowiązuje CBAM.

Priorytet na najbliższe tygodnie jest jeden: dla każdej linii importowej ustal, czy w deklaracji za 2026 rok będziesz miał zweryfikowane dane rzeczywiste. Ta decyzja przesuwa rachunek bardziej niż cokolwiek, co stanie się na aukcjach EUA. Jeśli dane od dostawców są niekompletne albo nie wiesz, który benchmark zastosować, przygotujemy wyliczenie po pozycjach CN i poprowadzimy deklarację CBAM za 2026 rok tak, żeby liczba certyfikatów w Rejestrze zgadzała się z tym, co zarezerwował Twój dyrektor finansowy.