Wzór deklaracji CBAM nie jest jednym uniwersalnym formularzem papierowym – to elektroniczny formularz dostępny w unijnym rejestrze CBAM (CBAM Transitional Registry). Importerzy towarów objętych mechanizmem CBAM muszą składać kwartalne raporty przez dedykowany system IT Komisji Europejskiej, podając dane o ilości sprowadzonych towarów i emisjach CO₂ wbudowanych w te towary.

Najważniejsze punkty

• Deklaracja CBAM to raport kwartalny składany elektronicznie w rejestrze CBAM, nie ma papierowego „wzoru” do pobrania.
• Obowiązek dotyczy importerów towarów z listy CBAM (cement, stal, aluminium, nawozy, energia elektryczna, wodór) sprowadzanych z krajów spoza UE.
• Formularz zawiera: dane o towarach (kody CN), ilości, emisje bezpośrednie i pośrednie CO₂, kraj pochodzenia, instalację producenta.
• Okres przejściowy (2023–2025) wymaga raportowania bez kupowania certyfikatów; od 2026 r. trzeba będzie nabywać certyfikaty CBAM.
• Dostęp do systemu uzyskuje się przez rejestrację w CBAM Transitional Registry z użyciem konta EU Login.
• Terminy składania: do miesiąca po zakończeniu kwartału (np. raport za Q1 do 30 kwietnia).
• Błędy w deklaracji mogą skutkować karami – ważna jest dokładność danych i terminowość.

Czym jest deklaracja CBAM i kto musi ją składać?

Deklaracja CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism) to obowiązkowy raport, w którym importerzy towarów objętych mechanizmem wyrównywania cen emisji CO₂ na granicy UE informują o ilości sprowadzonych produktów oraz emisjach gazów cieplarnianych związanych z ich wytworzeniem.

Obowiązek składania deklaracji dotyczy:

• Importerów towarów z listy CBAM (cement, żelazo i stal, aluminium, nawozy, energia elektryczna, wodór) sprowadzanych z państw trzecich (spoza UE i EOG).
• Firm, które w danym kwartale sprowadziły towary objęte CBAM o łącznej wartości przekraczającej 150 EUR.

Nie dotyczy:

• Towarów sprowadzanych z krajów EOG (Norwegia, Islandia, Liechtenstein) oraz Szwajcarii (pod pewnymi warunkami).
• Małych przesyłek poniżej progu wartości.

Jak wygląda wzór deklaracji CBAM?

Nie istnieje jeden papierowy „wzór” deklaracji CBAM do pobrania. Deklaracja składana jest wyłącznie elektronicznie przez CBAM Transitional Registry – unijny system IT dostępny po zalogowaniu przez EU Login.

Formularz elektroniczny w rejestrze CBAM składa się z kilku sekcji, które importerzy wypełniają krok po kroku:

Główne elementy formularza deklaracji CBAM:

1. Dane importera:

   • Nazwa i adres firmy
   • Numer EORI
   • Dane kontaktowe

2. Dane o towarach:

   • Kod CN (Combined Nomenclature) – 8-cyfrowy kod taryfy celnej
   • Opis towaru
   • Masa netto (w tonach lub innych jednostkach)
   • Kraj pochodzenia towaru
   • Instalacja producenta (jeśli znana)

3. Emisje wbudowane (embedded emissions):

   • Emisje bezpośrednie – CO₂ wyemitowane bezpośrednio w procesie produkcji
   • Emisje pośrednie – związane z energią elektryczną zużytą do produkcji
   • Metoda obliczenia emisji (rzeczywista / domyślna)

4. Cena emisji CO₂ zapłacona poza UE:

   • Jeśli producent w kraju pochodzenia zapłacił za emisje (np. w lokalnym systemie handlu emisjami), można to odliczyć

5. Dokumenty źródłowe:

   • Numer zgłoszenia celnego
   • Faktury, certyfikaty pochodzenia
   • Dane od dostawcy/producenta o emisjach

Co musi zawierać poprawna deklaracja CBAM – checklista

Przed wysłaniem raportu kwartalnego upewnij się, że:

• ☑ Wszystkie importy z danego kwartału są uwzględnione (sprawdź zgłoszenia celne).
• ☑ Kody CN są poprawne i aktualne (8-cyfrowe, zgodne z nomenklaturą celną UE).
• ☑ Masa towarów jest zgodna z dokumentami celnymi (w tonach, bez zaokrągleń na niekorzyść).
• ☑ Dane o emisjach pochodzą od producenta lub zastosowano wartości domyślne (jeśli brak danych rzeczywistych).
• ☑ Metoda obliczenia emisji jest wskazana (rzeczywista / domyślna).
• ☑ Kraj pochodzenia i instalacja producenta są podane (jeśli znane).
• ☑ Cena CO₂ zapłacona poza UE jest udokumentowana (jeśli dotyczy).
• ☑ Raport złożono w terminie (do miesiąca po zakończeniu kwartału).
• ☑ Dane są spójne z deklaracjami celnymi i fakturami.

Jak uzyskać dostęp do wzoru deklaracji w systemie CBAM?

Krok 1: Zarejestruj się w CBAM Transitional Registry

• Wejdź na stronę CBAM Transitional Registry (oficjalny portal Komisji Europejskiej).
• Zaloguj się przez EU Login (jeśli nie masz konta, załóż je).

Krok 2: Złóż wniosek o status „zgłaszającego CBAM”

• W systemie wypełnij wniosek o nadanie uprawnień importera.
• Podaj numer EORI i dane firmy.
• Wniosek weryfikuje krajowy organ celny (w Polsce: Krajowa Administracja Skarbowa).

Krok 3: Uzyskaj dostęp do formularza

• Po zatwierdzeniu wniosku (zazwyczaj kilka dni roboczych) otrzymasz dostęp do panelu importera.
• W panelu zobaczysz formularz raportu kwartalnego – to właśnie „wzór” deklaracji CBAM.

Krok 4: Wypełnij i wyślij raport

• Wprowadź dane za dany kwartał.
• System podpowie, jakie pola są obowiązkowe.
• Zapisz wersję roboczą lub wyślij finalny raport.

Najczęstsze błędy przy wypełnianiu deklaracji CBAM

• Brak danych o emisjach od dostawcy – jeśli producent nie przekazał informacji, musisz użyć wartości domyślnych (często wyższych, co może być niekorzystne).
• Błędny kod CN – niewłaściwa klasyfikacja towaru może skutkować błędnym raportem lub karą.
• Pominięcie części importów – każdy import objęty CBAM musi być zgłoszony, nawet jeśli wartość jest niska.
• Nieterminowe złożenie raportu – opóźnienie może skutkować sankcjami finansowymi.
• Brak dokumentacji źródłowej – organy celne mogą zażądać dowodów (faktury, certyfikaty, dane od producenta).
• Mylenie emisji bezpośrednich i pośrednich – ważne jest rozróżnienie, bo mają różne współczynniki.
• Nieaktualizowanie danych kontaktowych w systemie – brak komunikacji z organem celnym może opóźnić weryfikację.

Tabela: Kluczowe pojęcia w deklaracji CBAM

FAQ – najczęstsze pytania o wzór deklaracji CBAM

1. Czy mogę pobrać wzór deklaracji CBAM w formacie PDF lub Excel?
Nie. Deklaracja składana jest wyłącznie elektronicznie przez system CBAM Transitional Registry. Nie ma oficjalnego wzoru do pobrania w formie dokumentu.

2. Kto może złożyć deklarację CBAM w imieniu firmy?
Osoba upoważniona przez importera, zarejestrowana w systemie EU Login i posiadająca status „zgłaszającego CBAM” nadany przez organ celny.

3. Co zrobić, jeśli dostawca nie przekazał danych o emisjach?
Musisz zastosować wartości domyślne emisji określone przez Komisję Europejską. Są one zazwyczaj wyższe niż rzeczywiste, co może być niekorzystne finansowo od 2026 r.

4. Czy deklaracja CBAM zastępuje zgłoszenie celne?
Nie. Deklaracja CBAM to dodatkowy obowiązek raportowy, niezależny od standardowej procedury celnej. Musisz złożyć zarówno zgłoszenie celne, jak i raport CBAM.

5. Jakie są kary za niezłożenie deklaracji CBAM?
Przepisy krajowe mogą przewidywać kary finansowe. W Polsce szczegóły sankcji określa ustawa wdrażająca rozporządzenie CBAM (wymaga weryfikacji w aktualnych przepisach).

6. Czy muszę składać deklarację, jeśli importuję towary objęte CBAM sporadycznie?
Tak, jeśli łączna wartość importów w kwartale przekracza 150 EUR. Nawet jednorazowy import podlega obowiązkowi raportowania.

7. Kiedy zaczyna się obowiązek kupowania certyfikatów CBAM?
Od 1 stycznia 2026 r. Obecnie (2023–2025) obowiązuje tylko raportowanie bez konieczności nabywania certyfikatów.

8. Gdzie mogę znaleźć kody CN dla moich towarów?
W bazie TARIC (Integrated Tariff of the European Union) dostępnej na stronie Komisji Europejskiej lub w systemach celnych krajowych.

Błędy i pułapki

• Zakładanie, że „wzór” to dokument do wydruku – system jest w pełni elektroniczny, nie ma formularza papierowego.
• Opóźnianie rejestracji w systemie – proces weryfikacji przez organ celny może zająć kilka dni, więc nie zostawiaj tego na ostatnią chwilę.
• Brak komunikacji z dostawcami – im wcześniej poprosisz producentów o dane o emisjach, tym łatwiej unikniesz wartości domyślnych.
• Ignorowanie aktualizacji przepisów – rozporządzenie CBAM i wytyczne Komisji mogą się zmieniać, śledź oficjalne komunikaty.
• Mylenie CBAM z EU ETS – to dwa różne systemy; CBAM dotyczy importu, EU ETS – instalacji przemysłowych w UE.
• Brak archiwizacji dokumentów – zachowaj kopie raportów, faktur i danych o emisjach przez co najmniej 4 lata (mogą być kontrole).

Co dalej? Następne kroki dla importera

1. Zarejestruj się w CBAM Transitional Registry – jeśli jeszcze tego nie zrobiłeś, załóż konto EU Login i złóż wniosek o status zgłaszającego.
2. Skontaktuj się z dostawcami – poproś producentów o dane o emisjach CO₂ dla towarów, które importujesz.
3. Przygotuj dokumentację – zbierz zgłoszenia celne, faktury, certyfikaty pochodzenia za dany kwartał.
4. Wypełnij raport kwartalny – zaloguj się do systemu i wprowadź dane zgodnie z formularzem.
5. Złóż raport w terminie – pamiętaj o deadline (miesiąc po zakończeniu kwartału).
6. Monitoruj zmiany przepisów – od 2026 r. zacznie się pełny system z obowiązkiem kupowania certyfikatów CBAM.
7. Rozważ konsultację – jeśli masz wątpliwości co do klasyfikacji towarów, obliczeń emisji lub procedur, warto skonsultować się z ekspertem ds. celnych lub doradcą CBAM.

Źródła do weryfikacji

• Komisja Europejska – oficjalna strona CBAM i dostęp do CBAM Transitional Registry
• Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/956 – pełny tekst aktu prawnego ustanawiającego CBAM
• Krajowa Administracja Skarbowa (KAS) – informacje dla importerów w Polsce, kontakt z organem celnym
• TARIC (Integrated Tariff of the European Union) – baza kodów CN i klasyfikacji towarów
• Wytyczne Komisji Europejskiej – dokumenty techniczne dotyczące metod obliczania emisji i raportowania
• Krajowy Ośrodek Bilansowania i Zarządzania Emisjami (KOBiZE) – informacje o systemach monitorowania emisji w Polsce
• Doradcy celni i prawnicy specjalizujący się w prawie UE – w przypadku skomplikowanych sytuacji warto zasięgnąć profesjonalnej opinii

Uwaga: Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani celnej. Przepisy CBAM mogą ulegać zmianom, a szczegóły wdrożenia zależą od indywidualnej sytuacji importera. W razie wątpliwości zalecamy weryfikację w oficjalnych źródłach lub konsultację z ekspertem.

Jeśli potrzebujesz pomocy w przygotowaniu deklaracji CBAM, interpretacji przepisów lub szkolenia dla zespołu – skontaktuj się z nami. Chętnie pomożemy.