EPR a PPWR – czym różni się EPR od PPWR i dlaczego jedno nie zastępuje drugiego

Wyobraź sobie typowy sierpniowy poranek w firmie, która sprzedaje przez własny sklep i Allegro, a część paczek wysyła do Niemiec i Czech. W skrzynce czeka komunikat z Sales Center: „uzupełnij numer PPWR (EPR PPWR / BDO)”. Właściciel wzrusza ramionami – przecież numer BDO jest od lat, opłaty produktowe płacone, sprawozdania składane. Wpisuje BDO, zaznacza oświadczenie i zamyka temat. Tyle że dwa z trzech rynków, na które wysyła, wciąż pozostają bez wymaganego numeru, a samo oświadczenie o zgodności opakowań z wymogami UE dotyczy czegoś, czego BDO w ogóle nie obejmuje. To nie jest wyjątek, to najczęstszy scenariusz, jaki widzimy w rozmowach z sprzedawcami. I to dobry punkt wyjścia, żeby raz na zawsze uporządkować pytanie „EPR a PPWR”.

Jeśli chcesz od razu przejść do praktyki, zobacz, na czym polega obsługa EPR i PPWR w modelu, w którym jedna firma prowadzi za Ciebie rejestracje i rozliczenia we wszystkich krajach sprzedaży. Jeśli natomiast chcesz najpierw zrozumieć, co właściwie masz na głowie – czytaj dalej.

Dwie warstwy, nie dwie nazwy

Najprościej ujmując: PPWR mówi, jakie ma być opakowanie. EPR mówi, kto i gdzie za nie płaci. To dwie różne warstwy odpowiedzialności, które łączy wspólny przedmiot – karton, folia, wypełniacz, taśma – ale rozdziela pytanie, na które odpowiadają.

EPR (Extended Producer Responsibility, rozszerzona odpowiedzialność producenta) to mechanizm finansowo-organizacyjny. Ten, kto wprowadza na rynek produkt w opakowaniu, ponosi koszty zbiórki, sortowania i recyklingu odpadu, który z tego opakowania powstanie. W praktyce oznacza to rejestrację w krajowym rejestrze, raportowanie mas opakowań w podziale na materiały i płacenie opłat. W Polsce rolę tego rejestru pełni BDO. W Niemczech jest to LUCID. W Czechach to system EKO-KOM. Każdy kraj ma własny rejestr, własne stawki i własny kalendarz sprawozdawczy.

PPWR (Packaging and Packaging Waste Regulation, rozporządzenie 2025/40) to z kolei unijne prawo produktowe. Określa, z czego opakowanie może być zrobione, jakie substancje są w nim zakazane lub limitowane, jak ma być oznakowane, jak ma być projektowane pod recykling i jaką dokumentację zgodności musi za nim stać. PPWR nie pyta, ile zapłacisz za tonę tektury. Pyta, czy ta tektura w ogóle może trafić na rynek UE.

Skąd zamieszanie? Stąd, że PPWR (jako rozporządzenie ramowe) porządkuje również zasady EPR w całej Unii. Wprowadza wspólne definicje, wymaga rejestrów, nakłada obowiązki na platformy handlowe. Dlatego w komunikatach Allegro numer EPR pojawia się pod szyldem „numer PPWR”. Ale to nie znaczy, że PPWR zastąpiło EPR. Znaczy, że EPR stało się jednym z elementów większej układanki.

Co się zmieniło 12 sierpnia 2026 r.

PPWR stosuje się bezpośrednio od 12 sierpnia 2026 r. – nie potrzebuje polskiej ustawy, żeby obowiązywać. Warto jednak wiedzieć, że nie wszystkie wymogi wchodzą naraz. Od tej daty obowiązują przede wszystkim obowiązki wytwórców i importerów opakowań: deklaracja zgodności UE, dokumentacja techniczna, identyfikacja partii, a także limity substancji, w tym ograniczenia dotyczące PFAS w opakowaniach kontaktujących się z żywnością oraz metali ciężkich. Wymogi dotyczące recyklowalności, minimalnej zawartości recyklatu czy ograniczenia pustej przestrzeni w paczkach e-commerce mają zasadniczo horyzont 2030 r.

Dobra wiadomość dla magazynów: opakowania wprowadzone na rynek przed 12 sierpnia 2026 r. mogą na nim pozostać, a zapasów nie trzeba przerabiać – brakujące informacje można podać w dokumencie towarzyszącym. Zła wiadomość: to, co zamawiasz od tej daty, powinno już spełniać nowe wymagania, a odpowiedzialność za to nie kończy się na dostawcy kartonów.

Tu dochodzimy do kluczowego rozróżnienia, które PPWR wprowadza wprost do przepisów.

Wytwórca i producent – dwie role, często w jednej firmie

PPWR posługuje się dwoma pojęciami, które po polsku brzmią niemal identycznie, a oznaczają zupełnie różne obowiązki.

Wytwórca (ang. manufacturer) odpowiada za zgodność produktową opakowania: skład, oznakowanie, dokumentację, deklarację zgodności. Wytwórcą jest nie tylko fabryka tektury. Jest nim także firma, która zamawia opakowania pod własną marką (private label), oraz importer wprowadzający opakowania z kraju spoza UE. Jeśli Twoje kartony mają Twoje logo i przyjeżdżają spoza Unii, to w rozumieniu PPWR jesteś wytwórcą.

Producent (ang. producer) w rozumieniu EPR to podmiot, który po raz pierwszy udostępnia opakowany produkt na rynku danego kraju. To on rejestruje się w krajowym systemie, raportuje masy i płaci opłaty. Sprzedawca wysyłający paczki z Polski do Niemiec jest producentem w Niemczech – niezależnie od tego, że nigdy nie miał tam siedziby.

Jedna firma może pełnić obie role jednocześnie i bardzo często tak właśnie jest. Sklep, który zamawia opakowania z własnym nadrukiem i sprzedaje do trzech krajów, ma obowiązki wytwórcy (dokumentacja, zgodność) oraz obowiązki producenta w każdym z tych trzech krajów (trzy rejestracje, trzy strumienie raportów, trzy zestawy opłat). Kto myśli o tym jako o jednym obowiązku pod nazwą „PPWR”, zwykle zapomina o dwóch trzecich pracy.

Autoryzowany przedstawiciel – nowy obowiązek, którego nie da się ominąć

Jedną z najważniejszych zmian proceduralnych od 12 sierpnia 2026 r. jest wymóg z art. 45 PPWR: producent bez siedziby w kraju, w którym sprzedaje, musi ustanowić tam autoryzowanego przedstawiciela do celów EPR. Nie wystarczy już „zarejestrować się zdalnie”. Ktoś w danym kraju musi wziąć na siebie odpowiedzialność za Twoje raporty i opłaty.

Równolegle platformy handlowe zostały zobowiązane do weryfikowania, czy sprzedawca jest zarejestrowany w systemie EPR kraju, do którego trafia konsument. To dlatego Allegro, Amazon czy Kaufland nie pytają już o numer „z grzeczności” – pytają, bo same odpowiadają za to, żeby na ich stronach nie sprzedawał ktoś bez rejestracji.

Jak to wygląda w Allegro

W Sales Center, w sekcji danych konta, sprzedawca ze statusem producenta wpisuje numer osobno dla każdego kraju wysyłki: dla Polski numer BDO, dla Niemiec numer z rejestru LUCID, dla Czech numer z systemu EKO-KOM. Do tego zaznacza oświadczenie, że jego opakowania są zgodne z wymogami UE, czyli warstwę PPWR, o której pisaliśmy wyżej. Brak numeru dla danego rynku oznacza, że oferty na tym rynku są traktowane jako niezgodne i mogą zostać ukryte. Wcześniej, od sierpnia 2025 r., Allegro wymagało już numerów EPR przy wysyłce do innych krajów UE oraz dla baterii, więc dla części sprzedawców to nie nowość, a dla części dopiero teraz zaczyna być realnym problemem.

Szczegółowo opisujemy to krok po kroku w tekście o numerze EPR na Allegro. A jeśli Twoim głównym rynkiem zagranicznym są Niemcy, sprawdź, jak wygląda rejestracja w LUCID – to najczęstszy przypadek, w którym polskie firmy odkrywają, że numer BDO za granicą nic nie znaczy.

Dlaczego BDO nie wystarczy

Wróćmy do naszego właściciela sklepu z początku tekstu. Jego przekonanie, że BDO „załatwia sprawę”, ma dwie luki.

Pierwsza: rejestracja w BDO dotyczy wyłącznie opakowań wprowadzonych na rynek polski. Każde państwo prowadzi odrębny rejestr i odrębnie egzekwuje obowiązki. Co więcej, w Niemczech i Austrii nie ma progów ilościowych – obowiązek powstaje od pierwszej wysłanej paczki. Kary są realne: w Polsce do 1 000 000 zł, w Niemczech do 200 000 EUR, a do tego dochodzi blokada ofert na platformach.

Druga luka jest subtelniejsza. BDO to warstwa EPR. Oświadczenie o zgodności opakowań z wymogami UE to warstwa PPWR. Zaznaczając je, sprzedawca bierze na siebie odpowiedzialność za to, że jego kartony i wypełniacze spełniają wymagania produktowe rozporządzenia – ma za nimi dokumentację, zna skład, potrafi je oznakować. Numer BDO tego nie potwierdza i nigdy nie miał potwierdzać.

A co z polską ustawą UC100?

Polska pracuje nad nową ustawą o opakowaniach i odpadach opakowaniowych (projekt UC100), która ma dostosować krajowy system do PPWR. Projekt opublikowano w sierpniu 2025 r., a w lipcu 2026 r. Ministerstwo Klimatu i Środowiska przedstawiło jego zaktualizowaną wersję. Najistotniejsza zmiana to przesunięcie uchylenia obecnej ustawy opakowaniowej z początku 2028 r. na początek 2029 r.; doprecyzowano też moment pierwszego udostępnienia produktu i przeniesiono ciężar dowodu na producenta. Do konsultacji trafiły również projekty rozporządzeń wykonawczych ze stawkami.

W chwili publikacji tego tekstu UC100 pozostaje projektem, nie został uchwalony ani opublikowany w Dzienniku Ustaw. To ważne, bo wiele firm czeka „aż wejdzie ustawa”. Tymczasem PPWR obowiązuje już dziś, bez niej. Krajowa ustawa zmieni stawki i szczegóły raportowania w Polsce, ale nie zmieni faktu, że w Niemczech trzeba mieć LUCID, a w Czechach EKO-KOM.

Jeden błąd w danych, dwa rachunki

Na koniec wróćmy do tezy tego artykułu: kto rozlicza EPR i PPWR osobno, płaci dwa razy za ten sam błąd w danych. Chodzi o to, że obie warstwy karmią się tymi samymi informacjami. Masa tektury w kartonie, rodzaj folii, udział poszczególnych materiałów – to dane potrzebne zarówno do raportu EPR w każdym kraju, jak i do dokumentacji zgodności PPWR. Jeśli te dane są zbierane przez dwie osoby, w dwóch arkuszach, z dwóch źródeł, prędzej czy później się rozjadą. Wtedy raport do LUCID nie zgadza się z tym, co zadeklarowano w Allegro, a dokumentacja techniczna mówi coś innego niż faktura od dostawcy. Każdą niezgodność trzeba będzie tłumaczyć osobno – przed urzędem, przed platformą, przed audytorem.

Sensowne podejście jest odwrotne: jedna baza danych o opakowaniach, z której wynikają jednocześnie raporty EPR we wszystkich krajach sprzedaży i dokumentacja zgodności PPWR. Wtedy pytanie „EPR a PPWR” przestaje być źródłem stresu, a staje się po prostu dwoma widokami na te same, dobrze uporządkowane informacje.

Jeśli sprzedajesz za granicę, masz komunikat z Allegro i nie jesteś pewien, czy Twoje rejestracje i dokumenty są kompletne – sprawdź, jak wygląda obsługa EPR i PPWR w Reco. Zajmujemy się rejestracją w krajowych systemach, autoryzowanym przedstawicielstwem, raportowaniem i uporządkowaniem danych o opakowaniach tak, żebyś raz zebrał informacje i miał spokój na wszystkich rynkach naraz.