EUDR w branży drzewnej i meblarskiej – obowiązki, dokumenty, terminy

Odbiorca z Niemiec odsyła zamówienie z jednym zdaniem: „prześlijcie numer referencyjny DDS do tej partii”. Albo dostawca płyty MDF nagle prosi Cię o współrzędne działek, z których pochodziło drewno – a Ty masz w systemie fakturę i nazwę tartaku, i nic poza tym. To nie jest teoretyczny problem z prezentacji o Zielonym Ładzie. To rozmowa, którą producenci mebli i przetwórcy drewna prowadzą już teraz, zanim rozporządzenie w ogóle zacznie być egzekwowane.

Jeśli szukasz kogoś, kto poprowadzi Cię przez to od strony dokumentacji i systemu, obsługa EUDR w RECO obejmuje cały proces – od ustalenia roli w łańcuchu po złożenie oświadczeń.

Naszym zdaniem błędem jest traktowanie EUDR jak kolejnego formularza do odhaczenia tuż przed terminem. To zmiana operacyjna: dotyka tego, skąd kupujesz surowiec, jakie dane musisz wyciągnąć od dostawcy i czy Twój towar w ogóle przejdzie przez odprawę. Firma, która zacznie zbierać dane dopiero jesienią 2026, nie zdąży – wąskim gardłem nie jest sam termin, tylko czas potrzebny na dogadanie się z dostawcami i załatanie luk w łańcuchu dostaw.

Terminy i dlaczego „jeszcze jest czas” jest mylące

EUDR (rozporządzenie 2023/1115) było przesuwane dwa razy. Aktualny stan jest taki: rozporządzenie stosuje się od 30 grudnia 2026 dla firm średnich i dużych, a od 30 czerwca 2027 dla mikro i małych. Drugie przesunięcie wprowadziło rozporządzenie zmieniające 2025/2650 z grudnia 2025.

Część branży liczyła na trzecie opóźnienie. Komisja zamknęła ten temat przeglądem z maja 2026 i potwierdziła daty – trzeciego przesunięcia nie będzie. To, czy łapie Cię grudzień 2026 czy czerwiec 2027, zależy od klasyfikacji firmy według unijnych progów (zatrudnienie, obrót, suma bilansowa), nie od tego, co produkujesz.

Rozporządzenie działa wprost, bez polskiej ustawy. Krajowy projekt (UC101) dopisuje tylko organy, tryb kontroli i kary, ale sam obowiązek zbierania danych i składania oświadczeń wynika z prawa unijnego i obowiązuje niezależnie od tego, co dzieje się w Sejmie.

Co dokładnie łapie EUDR w meblach i drewnie

EUDR zastępuje starą EUTR (rozporządzenie 995/2010) i rozszerza zakres – z samego drewna na siedem grup towarów. Dla Ciebie liczy się jedno: lista produktów objętych jest zamknięta i oparta na kodach CN z załącznika I. Meble drewniane to CN 9403 30, 9403 40, 9403 50, 9403 60 i 9403 91; drewniane siedziska wchodzą pod ex 9401. Po stronie materiałów objęte są m.in. tarcica (4407), sklejka (4412), palety i opakowania drewniane (4415) oraz płyty. Jeśli importujesz komponenty spoza UE albo sam wprowadzasz gotowy mebel na rynek, jesteś w zakresie.

Jeden wyjątek łatwo przeoczyć: wyroby w całości z materiału odzyskanego są poza rozporządzeniem, ale musisz to udokumentować. Samo powołanie się na „recykling” nie wystarczy.

EUDR a EUTR – gdzie przebiega granica. Stare EUTR nie znika z dnia na dzień. Drewno pozyskane przed 29 czerwca 2023 i wprowadzone do obrotu do końca 2028 pozostaje pod reżimem EUTR. Ale produkty, które dopiero EUDR dodało do zakresu (a których nie było w załączniku EUTR) z tego okna przejściowego nie korzystają; dla nich obowiązuje pełne EUDR od dnia stosowania. Założenie „u nas nic się nie zmienia, bo działaliśmy pod EUTR” jest więc ryzykowne i warto je zweryfikować kod po kodzie.

Kto co robi zależy od Twojej roli w łańcuchu

Tu jest zmiana, o której wielu producentów nie wie. Rozporządzenie zmieniające 2025/2650 przesunęło ciężar dokumentacyjny na pierwszego operatora. Dla większości producentów mebli, którzy kupują drewno już przetworzone i objęte cudzym oświadczeniem, to realne odciążenie – nie składają własnego DDS, tylko przechowują cudzy numer referencyjny.

Zanim zaczniesz zbierać cokolwiek, ustal więc swoją rolę. Ta jedna decyzja przesądza, czy w ogóle składasz oświadczenie, czy tylko gromadzisz cudze numery – a to dwie zupełnie różne skale pracy.

Geolokalizacja i DDS

Sercem całego mechanizmu jest oświadczenie o należytej staranności (DDS), które składasz w systemie TRACES NT, zanim towar trafi do obrotu. Musi zawierać kod HS/CN, nazwę handlową (dla drewna także gatunek), ilość, kraj produkcji i geolokalizację każdej działki, z której pochodzi surowiec.

Detal, na którym potyka się najwięcej firm: dla działki zbioru powyżej 4 ha nie wystarczy pojedynczy punkt GPS. Trzeba dołączyć poligon w formacie GeoJSON, czyli obrys granic działki. Do tego dochodzi próg czasowy – musisz wykazać, że teren nie został wylesiony ani zdegradowany po 31 grudnia 2020. Po poprawnym złożeniu system nadaje numer referencyjny DDS, który wędruje dalej w łańcuchu.

W typowym przypadku problem nie leży po Twojej stronie, tylko u dostawcy – to on musi dostarczyć współrzędne z tartaku czy plantacji. Jeśli kupujesz przez pośrednika z Azji, samo wydobycie tych danych bywa najdłuższym etapem całego wdrożenia. Sprzedawcy zgłaszają, że dostawca odsyła region albo adres zakładu zamiast obrysu działki, a to nie przejdzie walidacji. Więcej o tym, jak przygotować współrzędne działek do EUDR, zebraliśmy osobno.

Kary — co grozi naprawdę, a co jest dopiero projektem

Tu trzeba rozdzielić dwie rzeczy, bo część poradników w sieci je miesza.

Z samego EUDR (art. 25), czyli niezależnie od polskiej ustawy, grożą już: grzywna sięgająca co najmniej 4% rocznego obrotu firmy w UE, konfiskata towaru i przychodów z jego sprzedaży oraz czasowe wykluczenie z zamówień publicznych i dostępu do finansowania. Do tego dochodzi zatrzymanie towaru na granicy, bo bez numeru DDS odprawa celna po prostu nie przejdzie. To nie jest projekt, to treść obowiązującego rozporządzenia.

Osobna sprawa to polski projekt UC101. Krąży po sieci liczba „do 10% obrotu” – pochodzi właśnie stąd. Projekt przewiduje kary progresywne: od 500 zł do ok. 5–6% obrotu za pierwsze naruszenie, do 8% za recydywę w ciągu roku i do 10% plus zakazy (zamówienia, dotacje, czasowy zakaz obrotu) za kolejne. Organem właściwym dla drewna ma być Inspekcja Ochrony Środowiska, a projekt zakłada też obowiązek podawania numeru DDS w każdej ofercie handlowej, również w sprzedaży internetowej.

To wszystko są jednak wartości projektowane. Tekst ustawy na moment pisania nie był finalny, a jego przyjęcie planowano na ostatni kwartał roku. Podawanie tych kwot jako obowiązującego prawa jest po prostu nieuczciwe wobec czytelnika. Realne ryzyko już dziś płynie z art. 25 rozporządzenia i z zatrzymania towaru, nie z projektu. Jak to rozdzielić w praktyce, rozpisaliśmy w tekście o karach i sankcjach EUDR.

Od czego zacząć, jeśli masz ograniczony czas

Ustal najpierw swoją rolę, bo od tego zależy, czy składasz DDS, czy tylko zbierasz cudze numery referencyjne. Potem sprawdź, które z Twoich produktów łapią kody CN z załącznika I, i od razu zabierz się za najtrudniejsze: wyciągnięcie geolokalizacji od dostawców. To ten etap decyduje, czy zdążysz przed grudniem 2026, a nie wypełnienie samego formularza.

Jeśli nie chcesz budować tego wewnętrznie od zera, obsługa EUDR w RECO obejmuje ustalenie roli, przygotowanie dokumentacji i złożenie oświadczeń w TRACES. Umów konsultację, zanim odbiorca poprosi o pierwszy numer DDS, którego nie będziesz mieć pod ręką.