EUDR – co to jest i na czym polega rozporządzenie o wylesianiu?

EUDR co to takiego i dlaczego coraz częściej pytają o to działy zakupów, finansów i ochrony środowiska? To unijne rozporządzenie 2023/1115, które zakazuje wprowadzania na rynek UE i wywozu z niej towarów powiązanych z wylesianiem, jeśli firma nie potrafi udokumentować ich pochodzenia. Dotyczy siedmiu grup surowców i wielu wyrobów z nich powstałych, a jego stosowanie zaczyna się od 30 grudnia 2026 r. dla firm średnich i dużych.

W praktyce oznacza to, że jeszcze przed sprzedażą towaru trzeba wiedzieć, z jakiej działki pochodzi surowiec i czy nie powstał kosztem lasu wyciętego po 31 grudnia 2020 r. Poniżej tłumaczymy, kogo to obejmuje, jakie dane trzeba zebrać i od czego zacząć, żeby nie robić tego na ostatnią chwilę.

W skrócie

• EUDR to rozporządzenie UE 2023/1115 o produktach niepowodujących wylesiania. Zakazuje obrotu towarami z wylesianych terenów i wymaga udokumentowania pochodzenia surowca.

  Spis treści

  Toggle

• Kogo dotyczy: firm wprowadzających na rynek UE lub wywożących bydło, kakao, kawę, olej palmowy, kauczuk, soję i drewno oraz produkty z nich (meble, czekolada, opony, skóra, papier).

• Terminy (stan na lipiec 2026): średni i duzi przedsiębiorcy – od 30 grudnia 2026 r., mikro i małe firmy – od 30 czerwca 2027 r.

• Sedno obowiązku: należyta staranność (due diligence), geolokalizacja działek pochodzenia i oświadczenie o należytej staranności (DDS) składane w unijnym systemie TRACES.

• Dlaczego to ważne dla MŚP: nawet jeśli data Cię jeszcze nie obejmuje, więksi kontrahenci już teraz będą wymagać danych o pochodzeniu towaru od swoich dostawców.

Rozporządzenie EUDR – co to jest w praktyce

Rozporządzenie EUDR co to jest, jeśli zejść z poziomu prawniczego na poziom firmy? To zestaw obowiązków, które sprowadzają się do jednego pytania: skąd dokładnie pochodzi surowiec w Twoim produkcie i czy możesz to udowodnić.

Pełna nazwa to rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/1115 w sprawie udostępniania na rynku unijnym oraz wywozu z Unii towarów i produktów związanych z wylesianiem i degradacją lasów. Zastępuje wcześniejsze rozporządzenie drzewne (EUTR) i rozszerza logikę „udowodnij legalne pochodzenie” na kolejne surowce.

Cel jest konkretny: ograniczyć udział europejskiej konsumpcji w wycince lasów na świecie. Dlatego towar można wprowadzić na rynek tylko wtedy, gdy spełnia trzy warunki naraz — nie pochodzi z terenu wylesionego po 31 grudnia 2020 r., został wyprodukowany zgodnie z prawem kraju pochodzenia i towarzyszy mu złożone oświadczenie o należytej staranności.

Jakich towarów i produktów dotyczy EUDR

Rozporządzenie obejmuje siedem grup surowców:

• bydło

• kakao

• kawa

• olej palmowy (palma olejowa)

• kauczuk

• soja

• drewno

Do tego dochodzą produkty wymienione w załączniku I, czyli m.in. meble drewniane, papier, czekolada, kawa palona, opony, skóra garbowana czy mięso wołowe. Zakres bywa aktualizowany aktami delegowanymi — w 2026 r. Komisja zapowiedziała objęcie regulacją m.in. kawy rozpuszczalnej i części pochodnych oleju palmowego. To ważny sygnał: to, co dziś jest poza zakresem, jutro może się w nim znaleźć, więc warto śledzić listę produktów, a nie zakładać jej na stałe.

Kogo obejmuje EUDR i jaką masz rolę w łańcuchu

Rozporządzenie dzieli firmy według roli, a nie tylko wielkości. To rozróżnienie decyduje o tym, co konkretnie musisz zrobić.

Podmiot (operator) to firma, która jako pierwsza wprowadza towar na rynek UE albo go wywozi. Na niej spoczywa główny ciężar: pełna należyta staranność i złożenie oświadczenia (DDS).

Podmiot handlowy udostępnia towar dalej w łańcuchu. Po nowelizacji z grudnia 2025 r. pojawiła się też kategoria podmiotów działających na niższym szczeblu łańcucha dostaw — przetwórców i eksporterów, którzy pracują na towarze objętym już wcześniej oświadczeniem. Oni zwykle nie składają własnego DDS, ale muszą zebrać i przechować numer referencyjny pierwotnej deklaracji oraz zarejestrować się w systemie.

Dla firmy oznacza to jedno praktyczne zadanie na start: ustalić, czy jesteś operatorem, czy działasz dalej w łańcuchu. Od tego zależy, czy odpowiadasz za pełną dokumentację, czy „tylko” za przekazywanie i przechowywanie danych od dostawcy.

Na czym polega należyta staranność (due diligence)

Należyta staranność to serce EUDR. Składa się z trzech kroków, które trzeba wykonać przed wprowadzeniem towaru na rynek.

1. Zebranie informacji. Opis towaru, ilość, kraj produkcji, dane dostawcy i — to najbardziej wymagający element — współrzędne geolokalizacyjne działek, z których pochodzi surowiec, wraz z datą lub okresem produkcji.

2. Ocena ryzyka. Na podstawie zebranych danych i klasyfikacji kraju pochodzenia oceniasz, czy istnieje ryzyko, że towar jest niezgodny. UE stosuje benchmarking krajów na trzech poziomach: niskiego, standardowego i wysokiego ryzyka. Dla krajów niskiego ryzyka obowiązki są uproszczone.

3. Ograniczenie ryzyka. Jeśli ryzyko jest więcej niż znikome, wdrażasz działania, które je zmniejszają — dodatkowe dowody, audyty, zmianę dostawcy. Dopóki ryzyko nie zejdzie do poziomu znikomego, towaru nie wolno wprowadzić na rynek ani wywieźć.

Efektem jest oświadczenie o należytej staranności (DDS) składane elektronicznie w unijnym systemie informacyjnym TRACES. System generuje numer referencyjny, który krąży dalej w łańcuchu dostaw.

Terminy EUDR – kiedy zaczynają obowiązywać przepisy

To pytanie, które budzi najwięcej zamieszania, bo daty przesuwano dwukrotnie. Stan na lipiec 2026 r. wygląda tak:

• Średni i duzi przedsiębiorcy: obowiązki stosuje się od 30 grudnia 2026 r.

• Mikro i małe firmy: od 30 czerwca 2027 r.

Samo rozporządzenie obowiązuje bezpośrednio w Polsce od 29 czerwca 2023 r. — przesunięto jedynie moment, od którego trzeba realnie wykonywać obowiązki. W Polsce trwają jeszcze prace nad ustawą wdrażającą (projekt UC101), która wyznaczy organy kontrolne dla poszczególnych towarów (m.in. Inspekcję Weterynaryjną, IJHARS i Inspekcję Ochrony Środowiska) oraz sankcje. Warto śledzić jej finalny kształt, bo doprecyzuje stronę kontrolną i karną.

Dane środowiskowe w EUDR a szersze wymagania (PPWR i raportowanie)

EUDR nie działa w próżni. Dane, które zbierasz o pochodzeniu surowca — geolokalizacja, kraj, dostawca, legalność produkcji — to ten sam typ informacji, którego coraz częściej oczekują banki, duzi kontrahenci i systemy raportowania zrównoważonego rozwoju.

Dobry przykład to powiązanie z PPWR, czyli unijnym rozporządzeniem o opakowaniach i odpadach opakowaniowych. Jeśli Twoje opakowania zawierają drewno, papier czy tekturę, informacja o pochodzeniu włókna przydaje się w obu miejscach naraz: do wykazania zgodności z EUDR i do dokumentowania parametrów opakowania pod PPWR. Zamiast budować dwa oddzielne rejestry, opłaca się od razu zaprojektować jeden zestaw danych o łańcuchu dostaw, z którego korzysta kilka procesów.

Ta sama logika działa przy relacjach z odbiorcami. Duża firma objęta EUDR od grudnia 2026 r. będzie wymagać danych o pochodzeniu od swoich dostawców — również tych małych, których własny termin przypada dopiero na 2027 r. W efekcie realny moment, w którym MŚP zaczyna odczuwać EUDR, wyznacza nie kalendarz, lecz pierwszy kontrahent, który poprosi o współrzędne działek i numer DDS.

Od czego zacząć?

Checklista pierwszych kroków

• Sprawdź, czy Twoje produkty lub surowce są na liście EUDR (siedem grup towarów + załącznik I).

• Ustal swoją rolę: operator, podmiot handlowy czy podmiot na niższym szczeblu łańcucha.

• Zmapuj dostawców i kraje pochodzenia surowców.

• Zbierz dane geolokalizacyjne działek — to zwykle najtrudniejszy i najdłuższy etap.

• Sprawdź poziom ryzyka kraju pochodzenia według unijnej klasyfikacji.

• Zaplanuj proces składania DDS w systemie TRACES i obieg numerów referencyjnych.

• Zapisz zasadę przechowywania dokumentacji przez 5 lat.

Najczęstsze błędy

• Traktowanie EUDR jako sprawy wyłącznie branży drzewnej — dotyczy też kawy, czekolady, opon czy skóry.

• Czekanie na własny termin, mimo że kontrahent poprosi o dane wcześniej.

• Brak geolokalizacji u źródła — dane trzeba pozyskać od dostawcy, a to wymaga czasu i rozmów.

• Zakładanie, że lista produktów jest stała, choć jest aktualizowana aktami delegowanymi.

• Budowanie procesu „na jedną dostawę” zamiast powtarzalnego systemu zarządzania danymi.

FAQ

EUDR co to jest w jednym zdaniu?
To unijne rozporządzenie 2023/1115, które zakazuje wprowadzania na rynek UE towarów powiązanych z wylesianiem i wymaga udokumentowania pochodzenia surowca.

Rozporządzenie EUDR co to jest dla małej firmy, której termin to dopiero 2027 r.?
Formalnie obowiązki mikro i małych firm ruszają 30 czerwca 2027 r., ale w praktyce więksi odbiorcy poproszą o dane o pochodzeniu wcześniej, więc przygotowania warto zacząć przed formalną datą.

Jakie towary obejmuje EUDR?
Bydło, kakao, kawę, olej palmowy, kauczuk, soję i drewno oraz produkty z nich, np. meble, papier, czekoladę, kawę paloną, opony i skórę garbowaną.

Czym jest oświadczenie o należytej staranności (DDS)?
To elektroniczna deklaracja składana w systemie TRACES, potwierdzająca przeprowadzenie należytej staranności. System nadaje numer referencyjny przekazywany dalej w łańcuchu dostaw.

Od kiedy obowiązuje EUDR?
Rozporządzenie obowiązuje od 29 czerwca 2023 r., a stosowanie obowiązków zaczyna się 30 grudnia 2026 r. (średni i duzi) oraz 30 czerwca 2027 r. (mikro i małe firmy).

Jakie dane trzeba zebrać w pierwszej kolejności?
Kraj i miejsce pochodzenia surowca wraz z geolokalizacją działek, dane dostawcy oraz potwierdzenie legalności produkcji w kraju pochodzenia.

EUDR to nie jednorazowy formularz, tylko powtarzalny proces oparty na danych o pochodzeniu surowca. Firmy, które już teraz zmapują dostawców i zaczną zbierać geolokalizację, wejdą w terminy 2026/2027 spokojnie, a przy okazji przygotują dane przydatne pod PPWR i wymagania kontrahentów. Te, które zaczekają, będą to robić pod presją pierwszego odbiorcy, który poprosi o współrzędne i numer DDS.

Jeśli chcesz sprawdzić, które z Twoich produktów podlegają przepisom i jakie dane zebrać w pierwszej kolejności, zajrzyj do naszego omówienia rozporządzenia EUDR — znajdziesz tam praktyczne wskazówki i możliwość konsultacji Twojej sytuacji.