EUDR a małe i mikro firmy – obowiązki od 30 czerwca 2027

EUDR dla małych firm i mikroprzedsiębiorstw zacznie obowiązywać 30 czerwca 2027 roku. To data graniczna zapisana w znowelizowanym rozporządzeniu (UE) 2025/2650, które przesunęło pierwotne terminy. Do tego dnia mniejsi przedsiębiorcy, którzy jako pierwsi wprowadzają na rynek UE towary objęte regulacją, muszą być gotowi na obowiązek należytej staranności lub uproszczoną deklarację.

Jednocześnie ważna uwaga: część firm poczuje EUDR wcześniej. Jeśli sprzedajesz do większego kontrahenta, który podlega regulacji od 30 grudnia 2026 roku, on zacznie wymagać od Ciebie danych o pochodzeniu towaru dużo wcześniej niż w 2027. Termin ustawowy to jedno, presja łańcucha dostaw to drugie.

W skrócie

• EUDR małe firmy i mikroprzedsiębiorstwa: obowiązki zaczynają się 30 czerwca 2027 roku (dla średnich i dużych podmiotów oraz podmiotów downstream – 30 grudnia 2026).

  Spis treści

  Toggle

• Regulacja obejmuje 7 surowców: bydło, kakao, kawę, olej palmowy, kauczuk, soję i drewno oraz produkty pochodne (np. kawa rozpuszczalna, czekolada, meble, opony, papier).

• Mikro i mali „operatorzy pierwotni” w krajach niskiego ryzyka mogą złożyć jednorazową uproszczoną deklarację zamiast pełnej należytej staranności.

• Kluczowe dane do zebrania: geolokalizacja działek produkcyjnych, data produkcji, dane dostawcy i odbiorcy oraz dowód legalności. Dokumenty trzymasz 5 lat.

• Nawet jeśli Twój termin to 2027, więksi kontrahenci będą pytać o dane wcześniej – warto zacząć zbierać je już teraz.

Czym jest EUDR i kogo dotyczy

EUDR to unijne rozporządzenie o produktach wolnych od wylesiania (Regulation (EU) 2023/1115). Jego cel jest prosty: towary powiązane z wycinką lasów po 31 grudnia 2020 roku nie mają trafiać na rynek UE. Regulacja dotyczy siedmiu surowców i ich pochodnych, więc obejmuje znacznie więcej firm, niż mogłoby się wydawać – od handlu drewnem i meblami, przez branżę spożywczą (kakao, kawa, soja), po produkty z kauczuku i papier.

Ważne: wielkość firmy nie zwalnia z EUDR. Nie ma progu, poniżej którego regulacja Cię nie dotyczy. Są za to lżejsze obowiązki i późniejszy termin dla mniejszych podmiotów. To rozróżnienie decyduje o tym, ile pracy Cię czeka.

EUDR małe firmy: skąd wzięła się data 30 czerwca 2027

Pierwotnie EUDR miało ruszyć z końcem 2024 roku. Po serii przesunięć – ostatnie wprowadziło rozporządzenie (UE) 2025/2650 opublikowane w grudniu 2025 – aktualny kalendarz wygląda tak (szczegóły znajdziesz w naszym omówieniu rozporządzenia EUDR):

• 30 grudnia 2026 – średnie i duże podmioty, a także podmioty downstream (dalsze ogniwa łańcucha) niezależnie od wielkości oraz mikro i małe firmy w zakresie produktów z dawnego rozporządzenia EUTR.

• 30 czerwca 2027 – operatorzy będący osobami fizycznymi oraz mikro i małe przedsiębiorstwa (poza produktami z dawnego EUTR, dla których termin to 30 grudnia 2026).

Znowelizowane przepisy nie osłabiły celów środowiskowych regulacji. Dały za to więcej czasu na przygotowanie systemów i zmniejszyły obciążenia dla najmniejszych podmiotów.

Operator czy podmiot dalszy – to zmienia Twoje obowiązki

Zakres pracy zależy od Twojej roli w łańcuchu, nie tylko od wielkości firmy.

Operator (podmiot wprowadzający po raz pierwszy)

To firma, która jako pierwsza wprowadza towar na rynek UE lub go eksportuje – najczęściej importer albo unijny producent. Operator zbiera dane, ocenia ryzyko i składa oświadczenie o należytej staranności (DDS) w systemie informatycznym UE (TRACES) przed wprowadzeniem towaru na rynek.

Podmiot dalszy (downstream) i trader

To firmy, które przetwarzają lub odsprzedają towar już wprowadzony na rynek UE. Po nowelizacji nie muszą składać własnego DDS. Ich zadanie to zachować powiązanie towaru z numerem referencyjnym oświadczenia złożonego wyżej w łańcuchu, przechowywać dane dostawców i odbiorców oraz reagować na kontrole.

Dla większości małych firm handlowych oznacza to lżejszy wariant: zbieramy i przekazujemy dane, a nie budujemy pełnej procedury należytej staranności.

EUDR mikroprzedsiębiorstwa: uproszczona deklaracja

Nowelizacja wprowadziła realne ułatwienie dla najmniejszych. Mikro i mali operatorzy pierwotni (czyli tacy, którzy sami wyprodukowali lub pozyskali surowiec) działający w kraju niskiego ryzyka mogą złożyć jednorazową uproszczoną deklarację zamiast pełnego DDS dla każdej dostawy. Dedykowaną podstawę prawną – artykuł 4a – nadało jej rozporządzenie wykonawcze (UE) 2026/1565 z 13 lipca 2026 roku. Deklarację składa się raz i można ją później aktualizować, a dane są lżejsze (dopuszczalny jest np. adres pocztowy zamiast dokładnej geolokalizacji).

Do tego dochodzi system klasyfikacji krajów na niskiego, standardowego i wysokiego ryzyka. Firmy kupujące wyłącznie z krajów niskiego ryzyka korzystają z uproszczonej należytej staranności – zbierają informacje, ale nie muszą przeprowadzać pełnej oceny i ograniczania ryzyka. To zauważalnie mniej pracy, o ile potrafisz udowodnić, skąd pochodzi surowiec.

Dane środowiskowe w praktyce – po co je zbierać

EUDR to w dużej mierze regulacja o danych o pochodzeniu towaru. Sercem systemu jest geolokalizacja – współrzędne działek, na których wyprodukowano surowiec. Na ich podstawie sprawdza się, czy dany teren nie został wylesiony po 31 grudnia 2020 roku, korzystając z map i danych satelitarnych.

Co to znaczy dla Twojej firmy w codziennej pracy:

• Kiedy dane mają znaczenie: w momencie zakupu surowca. Jeśli nie wyegzekwujesz współrzędnych i dokumentów od dostawcy przy zamówieniu, później trudno je odtworzyć.

• Jakie dane warto zbierać: geolokalizacja działek, kraj i data produkcji, opis i ilość towaru, dane dostawcy i odbiorcy, dowód legalnej produkcji.

• Po co: bez tych danych operator nie złoży poprawnego DDS, a Ty nie odpowiesz na pytania kontrahenta ani kontroli. Dane środowiskowe stają się warunkiem sprzedaży, nie dodatkiem.

Banki i więksi odbiorcy coraz częściej pytają o gotowość do EUDR jako element oceny ryzyka dostawcy. Firma, która ma uporządkowane dane o pochodzeniu, po prostu łatwiej utrzymuje kontrakty.

Co przygotować przed 30 czerwca 2027

1. Sprawdź, czy jesteś w zakresie – zestaw swoje produkty z listą 7 surowców i kodami CN z załącznika do EUDR.
2. Ustal swoją rolę – operator czy podmiot dalszy. Od tego zależy, czy składasz DDS, czy tylko przechowujesz numery referencyjne.
3. Zmapuj dostawców i regiony pochodzenia – zobacz, skąd realnie pochodzą surowce i jak są sklasyfikowane pod kątem ryzyka.
4. Zbierz dane u źródła – wpisz wymagania EUDR (geolokalizacja, dowód legalności) do zamówień i umów z dostawcami.
5. Ustaw obieg dokumentów – kto zbiera dane, gdzie je trzymacie, jak przekazujecie numery referencyjne dalej. Pamiętaj o przechowywaniu przez 5 lat.
6. Zdecyduj o narzędziu – arkusze wystarczą przy kilku dostawach, przy większej skali potrzebny jest system.

Najczęstsze błędy

• Zwlekanie do 2027 roku – więksi kontrahenci z terminem grudzień 2026 zaczną pytać o dane dużo wcześniej.

• Brak danych u źródła – proszenie dostawcy o współrzędne po fakcie zwykle się nie udaje.

• Mylenie roli – firmy handlowe budują pełną procedurę DDS, choć wystarczy im lżejszy tryb podmiotu dalszego.

• Traktowanie EUDR jako jednorazowego projektu – to proces, który wraca przy każdej dostawie.

FAQ

Czy EUDR dotyczy małych firm i mikroprzedsiębiorstw?
Tak. Nie ma progu wielkości, który zwalnia z EUDR. Mniejsze podmioty mają późniejszy termin (30 czerwca 2027) i lżejsze obowiązki, ale pozostają w zakresie regulacji.

Od kiedy dokładnie obowiązuje EUDR dla małych i mikro firm?
Od 30 czerwca 2027 roku dla operatorów będących osobami fizycznymi oraz mikro i małych przedsiębiorstw w zakresie pozostałych produktów EUDR. Średnie i duże podmioty oraz podmioty dalsze – od 30 grudnia 2026 roku.

Na czym polega uproszczona deklaracja dla mikroprzedsiębiorstw?
Mikro i mali operatorzy pierwotni w krajach niskiego ryzyka mogą złożyć jednorazową uproszczoną deklarację zamiast pełnego DDS dla każdej dostawy, z lżejszym zakresem danych. Podstawę dał artykuł 4a wprowadzony rozporządzeniem wykonawczym (UE) 2026/1565.

Jakie dane muszę zebrać?
Zwykle: geolokalizację działek produkcyjnych, kraj i datę produkcji, opis i ilość towaru, dane dostawcy i odbiorcy oraz dowód legalnej produkcji. Dokumenty przechowuje się przez 5 lat.

Co grozi za brak zgodności?
Przepisy przewidują m.in. zablokowanie towaru na rynku UE, konfiskatę oraz kary finansowe. Rozporządzenie wskazuje maksymalny pułap kary na poziomie co najmniej 4% rocznego obrotu w UE. Sformułowania te wynikają z tekstu regulacji i przepisów krajowych wdrażających.

Jestem tylko pośrednikiem handlowym – czy muszę składać DDS?
Zwykle nie. Jako podmiot dalszy zachowujesz powiązanie towaru z numerem referencyjnym oświadczenia złożonego wyżej w łańcuchu i przechowujesz dane partnerów handlowych.

Dla małych firm i mikroprzedsiębiorstw EUDR staje się realnym obowiązkiem 30 czerwca 2027 roku, a znowelizowane przepisy dały mniejszym podmiotom lżejszy tryb i uproszczoną deklarację. Sama data bywa jednak myląca – jeśli dostarczasz do większych kontrahentów, dane o pochodzeniu towaru będą Ci potrzebne wcześniej. Najwięcej spokoju daje uporządkowanie danych u źródła, zanim zrobi to za Ciebie presja łańcucha dostaw.

Jeśli chcesz zrozumieć zakres obowiązków, role w łańcuchu i dane, które warto zacząć zbierać już teraz, zajrzyj do naszego szczegółowego omówienia: rozporządzenie EUDR.