Raport CBAM składa się elektronicznie przez system PUESC (Portal Unijnego Systemu Emisji Węgla) do 31 maja każdego roku za poprzedni rok kalendarzowy. Importerzy muszą zgłosić ilość sprowadzonych towarów objętych CBAM, emisje wbudowane oraz zapłacone poza UE ceny węgla. Raport wymaga rejestracji w systemie, zebrania danych od dostawców i wypełnienia formularzy zgodnie z rozporządzeniem wykonawczym UE.

Najważniejsze punkty

• Termin: raport CBAM za rok 2025 należy złożyć do 31 maja 2026 roku
• Miejsce: wyłącznie przez system PUESC (dostępny online dla zarejestrowanych importerów)
• Kto składa: każdy importer towarów objętych CBAM (stal, cement, aluminium, nawozy, energia elektryczna, wodór)
• Co zgłaszać: ilość importowanych towarów, emisje bezpośrednie i pośrednie, zapłaconą cenę węgla w kraju pochodzenia
• Dane źródłowe: informacje od producentów/dostawców z krajów trzecich (metody monitorowania emisji)
• Konsekwencje braku: kary finansowe, możliwość zawieszenia uprawnień do importu
• Pomoc: w razie wątpliwości warto skonsultować się z ekspertem ds. CBAM lub organem celnym

Czym jest raport CBAM i kto musi go składać?

CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism) to mechanizm dostosowywania cen na granicach UE, mający wyrównać koszty emisji CO₂ między producentami unijnymi a importowanymi towarami. Raport CBAM to obowiązkowe sprawozdanie, w którym importer deklaruje:

• Ilość sprowadzonych towarów objętych CBAM
• Emisje gazów cieplarnianych wbudowane w te towary
• Cenę węgla zapłaconą w kraju pochodzenia (jeśli dotyczy)

Obowiązek składania raportu spoczywa na:

• Importerach towarów z sektorów objętych CBAM (stal, żelazo, cement, aluminium, nawozy, wodór, energia elektryczna)
• Podmiotach zarejestrowanych jako zgłaszający CBAM w systemie PUESC
• Firmach importujących powyżej progów bagatelnych (jeśli są określone w przepisach przejściowych)

Krok po kroku: jak złożyć raport CBAM

Krok 1: Zarejestruj się w systemie PUESC

Aby złożyć raport CBAM, musisz posiadać konto w PUESC (Portal Unijnego Systemu Emisji Węgla).

Co zrobić:

1. Wejdź na oficjalną stronę PUESC (dostępną przez stronę Komisji Europejskiej lub krajowego organu celnego)
2. Załóż konto firmowe – potrzebujesz numeru EORI, danych rejestrowych firmy, pełnomocnictw
3. Zweryfikuj tożsamość (może wymagać podpisu elektronicznego lub weryfikacji przez organ celny)
4. Uzyskaj status „zgłaszającego CBAM” – w niektórych krajach wymaga to dodatkowego zgłoszenia do organu celnego

Czas realizacji: od kilku dni do 2–3 tygodni (w zależności od kraju członkowskiego).

Krok 2: Zbierz dane o importowanych towarach

Raport CBAM wymaga szczegółowych informacji o każdej partii towaru.

Jakie dane musisz zebrać:

• Kod CN (Combined Nomenclature) – 8-cyfrowy kod taryfowy towaru
• Ilość towaru – w tonach lub innych jednostkach określonych w rozporządzeniu
• Kraj pochodzenia – gdzie towar został wyprodukowany
• Instalacja produkcyjna – dane producenta (nazwa, adres, identyfikator, jeśli dostępny)
• Emisje wbudowane – ilość emisji CO₂ na tonę towaru (bezpośrednie i pośrednie)
• Metoda monitorowania – jak producent obliczył emisje (metoda rzeczywista, domyślna, mieszana)
• Cena węgla zapłacona poza UE – jeśli w kraju pochodzenia obowiązuje system handlu emisjami lub podatek węglowy

Skąd wziąć dane:

• Od dostawcy/producenta (najlepiej w formie „CBAM Communication Template” – wzór dostępny na stronie KE)
• Z dokumentów celnych (SAD, deklaracje importowe)
• Z certyfikatów, raportów środowiskowych producenta

Krok 3: Oblicz emisje wbudowane

Jeśli producent nie dostarczył danych, możesz użyć wartości domyślnych określonych w rozporządzeniu wykonawczym UE. Wartości domyślne są zazwyczaj wyższe niż rzeczywiste, co może zwiększyć koszt certyfikatów CBAM.

Metody obliczania emisji:

• Metoda rzeczywista – na podstawie danych z instalacji producenta (preferowana, najniższe wartości)
• Metoda domyślna – wartości z załącznika do rozporządzenia (wyższe, stosowane gdy brak danych)
• Metoda mieszana – kombinacja obu powyższych

Uwaga: W okresie przejściowym (do końca 2025 r.) można stosować uproszczone metody. Od 2026 r. wymagania są bardziej rygorystyczne.

Krok 4: Wypełnij formularz w systemie PUESC

Po zalogowaniu do PUESC:

1. Wybierz „Złóż raport CBAM” (opcja dostępna w menu głównym)
2. Wskaż okres sprawozdawczy – rok kalendarzowy (np. 2025)
3. Dodaj towary:
   • Dla każdego kodu CN utwórz osobną pozycję
   • Wprowadź ilość, emisje, dane producenta
   • Dołącz dokumenty potwierdzające (opcjonalnie, ale zalecane)
4. Sprawdź poprawność danych – system PUESC może automatycznie walidować niektóre pola
5. Podpisz raport elektronicznie – wymagany kwalifikowany podpis elektroniczny lub inny mechanizm uwierzytelnienia
6. Wyślij raport – po wysłaniu otrzymasz potwierdzenie z numerem referencyjnym

Termin: raport za rok 2025 musisz złożyć do 31 maja 2026.

Krok 5: Zachowaj dokumentację

Po złożeniu raportu:

• Pobierz potwierdzenie z systemu PUESC (PDF lub inny format)
• Archiwizuj dokumenty źródłowe – dane od dostawców, deklaracje celne, obliczenia emisji
• Przechowuj przez co najmniej 4 lata – organy celne mogą przeprowadzić kontrolę

Tabela: Kluczowe elementy raportu CBAM

Element raportu	Co zawiera	Skąd wziąć dane
Kod CN towaru	8-cyfrowy kod taryfowy	Deklaracja celna, faktura
Ilość towaru	Masa netto w tonach (lub inna jednostka)	Dokumenty przewozowe, SAD
Kraj pochodzenia	Państwo, w którym towar wyprodukowano	Certyfikat pochodzenia, faktura
Dane instalacji produkcyjnej	Nazwa, adres, identyfikator producenta	Dostawca, CBAM Communication Template
Emisje bezpośrednie	CO₂ z procesu produkcji (Scope 1)	Dane producenta lub wartości domyślne
Emisje pośrednie	CO₂ z energii elektrycznej (Scope 2)	Dane producenta lub wartości domyślne
Metoda monitorowania	Rzeczywista / domyślna / mieszana	Informacja od producenta
Cena węgla zapłacona poza UE	Kwota podatku/opłaty za emisje w kraju pochodzenia	Certyfikat, faktura, oświadczenie producenta

Najczęstsze błędy przy składaniu raportu CBAM

• Brak rejestracji w PUESC na czas – rejestracja może trwać kilka tygodni, nie zostawiaj tego na ostatnią chwilę
• Niepełne dane od dostawcy – jeśli producent nie dostarczy informacji o emisjach, będziesz musiał użyć wartości domyślnych (wyższe koszty)
• Błędny kod CN – niewłaściwa klasyfikacja towaru może skutkować odrzuceniem raportu lub karą
• Pominięcie emisji pośrednich – dla niektórych towarów (np. aluminium) emisje pośrednie są obowiązkowe
• Brak podpisu elektronicznego – raport musi być podpisany kwalifikowanym podpisem lub równoważnym mechanizmem
• Złożenie raportu po terminie – grozi karą finansową i możliwością zawieszenia uprawnień importowych
• Nieaktualne dane kontaktowe w PUESC – organ celny może nie móc się z Tobą skontaktować w sprawie weryfikacji
• Brak archiwizacji dokumentów – w razie kontroli musisz udowodnić źródło danych

Mini-słowniczek pojęć

• CBAM – Carbon Border Adjustment Mechanism, mechanizm dostosowywania cen na granicach UE w celu wyrównania kosztów emisji CO₂
• PUESC – Portal Unijnego Systemu Emisji Węgla, system elektroniczny do składania raportów i zarządzania certyfikatami CBAM
• Kod CN – Combined Nomenclature, 8-cyfrowy kod taryfowy towaru w nomenklaturze celnej UE
• Emisje wbudowane – całkowita ilość gazów cieplarnianych wyemitowanych podczas produkcji towaru (bezpośrednie + pośrednie)
• Emisje bezpośrednie (Scope 1) – emisje z procesów produkcyjnych w instalacji (np. spalanie paliw, reakcje chemiczne)
• Emisje pośrednie (Scope 2) – emisje związane z produkcją energii elektrycznej zużytej w procesie
• Wartości domyślne – standardowe współczynniki emisji określone w rozporządzeniu UE, stosowane gdy brak danych rzeczywistych
• EU ETS – System Handlu Uprawnieniami do Emisji UE, unijny rynek uprawnień do emisji CO₂
• EORI – Economic Operators Registration and Identification, numer identyfikacyjny operatora gospodarczego w UE
• KOBiZE – Krajowy Ośrodek Bilansowania i Zarządzania Emisjami (polska instytucja wspierająca system handlu emisjami; rola w CBAM może się różnić w zależności od kraju)

FAQ – najczęściej zadawane pytania

1. Czy muszę składać raport CBAM, jeśli importuję towary objęte CBAM sporadycznie?
Tak, obowiązek dotyczy każdego importera towarów objętych CBAM, niezależnie od częstotliwości. W okresie przejściowym (do końca 2025) obowiązują kwartalne raporty; od 2026 r. – roczne. Sprawdź, czy Twoje towary przekraczają ewentualne progi bagatelne określone w przepisach krajowych.

2. Co jeśli mój dostawca nie chce podać danych o emisjach?
Możesz użyć wartości domyślnych z rozporządzenia wykonawczego UE. Pamiętaj, że są one zazwyczaj wyższe niż rzeczywiste emisje, co zwiększy koszt certyfikatów CBAM. Warto negocjować z dostawcą lub rozważyć zmianę źródła dostaw.

3. Czy raport CBAM można złożyć w formie papierowej?
Nie. Raport CBAM składa się wyłącznie elektronicznie przez system PUESC. Nie ma możliwości złożenia raportu w formie papierowej ani e-mailem.

4. Kiedy dokładnie muszę złożyć raport za 2025 rok?
Raport za rok 2025 należy złożyć do 31 maja 2026 roku. Termin jest sztywny – opóźnienie grozi sankcjami.

5. Czy mogę poprawić raport po jego złożeniu?
Tak, system PUESC umożliwia korektę raportu w określonym terminie (zazwyczaj do końca czerwca). Po tym terminie korekta może wymagać kontaktu z organem celnym i uzasadnienia.

6. Jakie kary grożą za niezłożenie raportu CBAM?
Kary są określane przez państwa członkowskie i mogą obejmować grzywny finansowe (nawet do kilkudziesięciu tysięcy euro) oraz zawieszenie uprawnień do importu towarów objętych CBAM. Szczegóły zależą od przepisów krajowych.

7. Czy potrzebuję pomocy prawnej lub doradcy do złożenia raportu?
Nie jest to obowiązkowe, ale jeśli importujesz duże ilości towarów lub masz skomplikowane łańcuchy dostaw, konsultacja z ekspertem ds. CBAM lub doradcą celnym może zaoszczędzić czas i uniknąć błędów.

8. Gdzie znajdę wzór „CBAM Communication Template”?
Wzór jest dostępny na stronie Komisji Europejskiej (DG TAXUD) oraz w systemie PUESC. Możesz go przekazać swoim dostawcom, aby ujednolicić format przekazywanych danych.

Błędy i pułapki

• Zbyt późna rejestracja w PUESC – proces może zająć kilka tygodni, zacznij z wyprzedzeniem
• Brak komunikacji z dostawcami – upewnij się, że dostawcy rozumieją wymogi CBAM i dostarczą dane na czas
• Stosowanie wartości domyślnych bez potrzeby – jeśli masz dostęp do danych rzeczywistych, użyj ich (niższe koszty)
• Pomylenie kodów CN – dokładnie sprawdź klasyfikację taryfową, w razie wątpliwości skonsultuj z organem celnym
• Nieuwzględnienie emisji pośrednich – dla niektórych sektorów (np. aluminium) są obowiązkowe
• Brak archiwizacji dokumentów – przechowuj wszystkie dane źródłowe przez co najmniej 4 lata
• Ignorowanie aktualizacji przepisów – rozporządzenia wykonawcze mogą się zmieniać, śledź komunikaty Komisji Europejskiej i organu celnego
• Brak kopii zapasowej raportu – zawsze pobierz i zapisz potwierdzenie złożenia raportu

Co dalej?

Po złożeniu raportu CBAM:

1. Monitoruj komunikaty z PUESC – organ celny może poprosić o wyjaśnienia lub dodatkowe dokumenty
2. Przygotuj się na zakup certyfikatów CBAM – od 2026 r. będziesz musiał nabyć certyfikaty odpowiadające emisjom wbudowanym w towary (po odliczeniu ceny węgla zapłaconej poza UE)
3. Zaktualizuj procesy wewnętrzne – wdróż procedury zbierania danych o emisjach na bieżąco, aby kolejne raporty były łatwiejsze
4. Rozważ konsultację – jeśli masz wątpliwości dotyczące obliczeń, klasyfikacji towarów lub interpretacji przepisów, skontaktuj się z ekspertem ds. CBAM lub doradcą celnym
5. Śledź zmiany legislacyjne – mechanizm CBAM jest nowy i przepisy mogą ewoluować; regularnie sprawdzaj aktualizacje na stronie Komisji Europejskiej i krajowego organu celnego

Źródła do weryfikacji

• Komisja Europejska, Dyrekcja Generalna ds. Podatków i Unii Celnej (DG TAXUD) – oficjalne wytyczne i dokumenty dotyczące CBAM
• Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/956 – podstawowy akt prawny ustanawiający CBAM
• Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2023/1773 – szczegółowe zasady raportowania w okresie przejściowym
• Portal PUESC – system elektroniczny do składania raportów (dostęp przez stronę Komisji Europejskiej lub krajowego organu celnego)
• Krajowa Administracja Skarbowa (KAS) – organ celny w Polsce, informacje o procedurach CBAM
• Krajowy Ośrodek Bilansowania i Zarządzania Emisjami (KOBiZE) – wsparcie merytoryczne w zakresie systemów handlu emisjami (rola w CBAM może się różnić)
• Oficjalne komunikaty i FAQ publikowane przez Komisję Europejską – aktualizacje przepisów i odpowiedzi na pytania importerów

Uwaga: Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani podatkowej. Przepisy dotyczące CBAM są nowe i mogą podlegać zmianom. W przypadku wątpliwości dotyczących Twojej konkretnej sytuacji zalecamy konsultację z ekspertem ds. CBAM, doradcą celnym lub organem celnym. Jeśli potrzebujesz wsparcia w przygotowaniu raportu CBAM, chętnie pomożemy – skontaktuj się z nami w celu umówienia konsultacji.