Rejestr przejściowy CBAM to elektroniczny system Komisji Europejskiej, w którym importerzy zgłaszają dane o emisjach CO₂ związanych z towarami sprowadzanymi do UE w okresie przejściowym (1.10.2023–31.12.2025). Nie wymaga kupowania certyfikatów, ale nakłada obowiązek kwartalnego raportowania. Od 2026 roku zostanie zastąpiony docelowym rejestrem CBAM z pełnym mechanizmem rozliczania emisji.

Najważniejsze punkty

• Rejestr przejściowy działa tylko do końca 2025 roku – służy wyłącznie do zbierania danych, bez obowiązku zakupu certyfikatów.
• Dostęp wymaga rejestracji – importerzy muszą założyć konto w systemie Komisji Europejskiej i uzyskać status „zgłaszającego CBAM”.
• Raporty składa się kwartalnie – termin: do miesiąca od końca kwartału (np. raport za Q1 do 30 kwietnia).
• Raportowane są emisje bezpośrednie i pośrednie – w zależności od kategorii towaru (stal, cement, aluminium, nawozy, energia elektryczna, wodór).
• Brak raportowania = sankcje – kary finansowe mogą wynieść od 10 do 50 EUR za tonę niezgłoszonych emisji.
• Po 2025 roku system się zmienia – uruchomiony zostanie docelowy rejestr CBAM z obowiązkiem nabywania i umarzania certyfikatów.
• Nie dotyczy wszystkich towarów – tylko wybrane kategorie objęte rozporządzeniem CBAM (kody CN wymienione w załączniku I).

Czym jest rejestr przejściowy CBAM?

Rejestr przejściowy CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism) to platforma informatyczna uruchomiona przez Komisję Europejską 1 października 2023 roku. Jej zadanie to zbieranie informacji o emisjach gazów cieplarnianych związanych z importem określonych towarów do Unii Europejskiej.

W okresie przejściowym (2023–2025) importerzy nie płacą za emisje, ale muszą raportować dane o emisjach bezpośrednich i pośrednich związanych z produkcją sprowadzanych towarów. To etap przygotowawczy przed pełnym wdrożeniem mechanizmu CBAM od 1 stycznia 2026 roku.

Zobacz naszą ofertę: CBAM raportowanie

Kto musi korzystać z rejestru przejściowego?

Obowiązek raportowania w rejestrze przejściowym CBAM dotyczy:

• Importerów towarów objętych CBAM – firm sprowadzających do UE towary z załącznika I rozporządzenia (stal, żelazo, cement, aluminium, nawozy, wodór, energia elektryczna).
• Przedstawicieli celnych pośrednich – jeśli działają w imieniu importera i zostali upoważnieni do składania raportów CBAM.
• Firm z siedzibą w UE – rejestr nie dotyczy importu wewnątrzunijnego, tylko sprowadzania towarów spoza UE.

Nie dotyczy:

• Towarów o wartości poniżej 150 EUR (przesyłki kurierskie, próbki).
• Towarów przeznaczonych do tranzytu przez UE (bez wprowadzenia do obrotu).
• Towarów spoza listy objętej CBAM.

Jak działa rejestr przejściowy CBAM – krok po kroku

1. Rejestracja w systemie

Importerzy muszą założyć konto w rejestrze przejściowym CBAM przez portal Komisji Europejskiej. Wymaga to:

• Posiadania numeru EORI (Economic Operators Registration and Identification).
• Weryfikacji tożsamości przez system EU Login.
• Uzyskania statusu „zgłaszającego CBAM” (CBAM declarant).

2. Zbieranie danych o emisjach

Importer pozyskuje od producentów (spoza UE) informacje o:

• Emisjach bezpośrednich (Scope 1) – z procesów produkcyjnych.
• Emisjach pośrednich (Scope 2) – z zużytej energii elektrycznej (jeśli dotyczy danej kategorii towaru).
• Ilości wyprodukowanych towarów.

3. Składanie raportu kwartalnego

Raport CBAM należy złożyć do miesiąca po zakończeniu kwartału:

• Q4 2023 → do 31 stycznia 2024
• Q1 2024 → do 30 kwietnia 2024
• Q2 2024 → do 31 lipca 2024
• Q3 2024 → do 31 października 2024
• Q4 2024 → do 31 stycznia 2025
• Q1–Q4 2025 → analogicznie

4. Weryfikacja i korekty

Komisja Europejska może zweryfikować dane. Importerzy mają prawo do korekt w kolejnych raportach, jeśli wykryją błędy.

Co powinien zawierać raport w rejestrze przejściowym?

Każdy raport kwartalny musi zawierać:

Element	Opis
Kod CN towaru	8-cyfrowy kod Nomenklatury Scalonej
Kraj pochodzenia	Państwo, w którym wyprodukowano towar
Instalacja produkcyjna	Nazwa i adres zakładu (jeśli znane)
Ilość towaru	Masa netto w tonach lub innych jednostkach
Emisje bezpośrednie (Scope 1)	Emisje CO₂ z procesów produkcyjnych (tony CO₂/tonę produktu)
Emisje pośrednie (Scope 2)	Emisje z energii elektrycznej (jeśli wymagane dla danej kategorii)
Metoda obliczania emisji	Np. pomiary rzeczywiste, wartości domyślne, szacunki
Cena CO₂ zapłacona poza UE	Jeśli producent płacił za emisje w kraju pochodzenia (np. podatek węglowy)

Najczęstsze błędy przy raportowaniu w rejestrze przejściowym

• Brak danych od producenta – importer nie pozyskał informacji o emisjach i stosuje wartości domyślne (co może być niekorzystne).
• Błędny kod CN – przypisanie towaru do niewłaściwej kategorii taryfowej.
• Pominięcie emisji pośrednich – dla niektórych towarów (np. cement, nawozy) emisje Scope 2 są obowiązkowe.
• Spóźnione złożenie raportu – skutkuje karami finansowymi.
• Brak uwzględnienia ceny CO₂ zapłaconej poza UE – importer traci możliwość odliczenia w przyszłości (po 2026 roku).
• Nieprawidłowa konwersja jednostek – błędy w przeliczaniu emisji na tonę produktu.
• Zgłaszanie towarów spoza zakresu CBAM – raportowanie towarów, które nie są objęte mechanizmem.

Różnice między rejestrem przejściowym a docelowym rejestrem CBAM

Cecha	Rejestr przejściowy (2023–2025)	Docelowy rejestr CBAM (od 2026)
Obowiązek zakupu certyfikatów	Nie	Tak
Raportowanie	Kwartalne	Roczne (z korektami kwartalnymi)
Sankcje za brak raportu	10–50 EUR/tonę	Wyższe kary + zakaz importu
Dane wymagane	Emisje + ilość towaru	Emisje + certyfikaty + umorzenia
Dostęp	Importerzy i przedstawiciele celni	Upoważnieni zgłaszający CBAM

Słowniczek pojęć

• CBAM – Carbon Border Adjustment Mechanism, mechanizm dostosowywania cen na granicach w związku z emisjami CO₂.
• Rejestr przejściowy – elektroniczny system do raportowania emisji w latach 2023–2025, bez obowiązku zakupu certyfikatów.
• Docelowy rejestr CBAM – system obowiązujący od 2026 roku, w którym importerzy kupują i umarzają certyfikaty CBAM.
• Emisje bezpośrednie (Scope 1) – emisje CO₂ z procesów produkcyjnych (np. spalanie paliw, reakcje chemiczne).
• Emisje pośrednie (Scope 2) – emisje związane z produkcją zużytej energii elektrycznej.
• Kod CN – 8-cyfrowy kod Nomenklatury Scalonej (Combined Nomenclature) identyfikujący towar w taryfie celnej UE.
• EORI – Economic Operators Registration and Identification, numer identyfikacyjny operatora gospodarczego w UE.
• EU ETS – System Handlu Uprawnieniami do Emisji UE (EU Emissions Trading System).
• KOBiZE – Krajowy Ośrodek Bilansowania i Zarządzania Emisjami (polska instytucja monitorująca emisje).
• PUESC – Punkt Ustalania Emisji Specyficznych dla Celnych (termin używany w kontekście polskich procedur celnych).

FAQ – najczęstsze pytania o rejestr przejściowy CBAM

Czy muszę płacić za emisje w okresie przejściowym?

Nie. W latach 2023–2025 obowiązuje tylko raportowanie danych o emisjach. Zakup certyfikatów CBAM będzie wymagany dopiero od 1 stycznia 2026 roku.

Co jeśli producent nie poda mi danych o emisjach?

Możesz zastosować wartości domyślne określone przez Komisję Europejską. Są one jednak zazwyczaj wyższe niż rzeczywiste emisje, co może być niekorzystne po 2026 roku.

Czy rejestr przejściowy CBAM dotyczy importu z Wielkiej Brytanii?

Tak. Wielka Brytania po Brexicie jest traktowana jako kraj trzeci, więc import towarów objętych CBAM podlega raportowaniu.

Jakie są kary za brak raportu?

Kary wynoszą od 10 do 50 EUR za każdą tonę towaru, dla której nie zgłoszono emisji. Wysokość zależy od kategorii towaru i stopnia zaniedbania.

Czy mogę skorygować raport po terminie?

Tak, korekty można wprowadzać w kolejnych raportach kwartalnych. Komisja Europejska dopuszcza poprawki, jeśli wykryjesz błędy.

Czy rejestr przejściowy CBAM obejmuje wszystkie towary?

Nie. Dotyczy tylko towarów wymienionych w załączniku I rozporządzenia CBAM: cement, energia elektryczna, nawozy, żelazo i stal, aluminium, wodór oraz wybrane produkty pochodne.

Kto może złożyć raport w moim imieniu?

Przedstawiciel celny pośredni, jeśli udzielisz mu pełnomocnictwa. Przedstawiciel celny bezpośredni nie może raportować w imieniu importera.

Czy dane z rejestru przejściowego będą wykorzystane po 2026 roku?

Tak. Komisja Europejska wykorzysta zebrane dane do kalibracji systemu i ustalenia wartości referencyjnych dla certyfikatów CBAM.

Błędy i pułapki

• Ignorowanie obowiązku raportowania – nawet jeśli nie płacisz za emisje, brak raportu skutkuje karami.
• Stosowanie wyłącznie wartości domyślnych – może prowadzić do zawyżenia emisji i wyższych kosztów po 2026 roku.
• Brak dokumentacji od dostawców – trudności w udowodnieniu rzeczywistych emisji w razie kontroli.
• Mylenie rejestru przejściowego z docelowym – to dwa różne systemy o różnych zasadach.
• Nieuwzględnianie ceny CO₂ zapłaconej poza UE – utrata możliwości odliczenia w przyszłości.
• Brak monitorowania zmian przepisów – rozporządzenia wykonawcze są aktualizowane, warto śledzić komunikaty Komisji.
• Zakładanie, że CBAM nie dotyczy małych firm – obowiązek raportowania nie zależy od wielkości firmy, tylko od faktu importu towarów objętych mechanizmem.

Co dalej? Konkretne kroki dla importera

1. Sprawdź, czy Twoje towary są objęte CBAM – zweryfikuj kody CN w załączniku I rozporządzenia.
2. Zarejestruj się w rejestrze przejściowym – jeśli jeszcze tego nie zrobiłeś, załóż konto przez portal Komisji Europejskiej.
3. Nawiąż kontakt z producentami – poproś o dane o emisjach CO₂ związanych z produkcją towarów.
4. Przygotuj procedury wewnętrzne – ustal, kto w firmie będzie odpowiedzialny za zbieranie danych i składanie raportów.
5. Złóż raport kwartalny na czas – pamiętaj o terminach (miesiąc po zakończeniu kwartału).
6. Monitoruj zmiany przepisów – śledź komunikaty Komisji Europejskiej i krajowych organów celnych.
7. Przygotuj się na 2026 rok – zaplanuj budżet na zakup certyfikatów CBAM i dostosuj procesy do docelowego rejestru.
8. Rozważ konsultację lub szkolenie – jeśli temat jest dla Ciebie nowy, warto skorzystać z pomocy ekspertów ds. CBAM, aby uniknąć błędów i kar.

Źródła do weryfikacji

• Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/956 – podstawowy akt prawny ustanawiający CBAM.
• Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2023/1773 – szczegółowe zasady raportowania w okresie przejściowym.
• Portal Komisji Europejskiej – sekcja CBAM – oficjalne wytyczne, FAQ, instrukcje rejestracji.
• Krajowa Administracja Skarbowa (KAS) – komunikaty i interpretacje dotyczące stosowania CBAM w Polsce.
• Dyrekcja Generalna ds. Podatków i Unii Celnej (DG TAXUD) – dokumenty techniczne i aktualizacje.
• Oficjalne wytyczne dotyczące obliczania emisji – metodyki dla poszczególnych kategorii towarów (dostępne na stronie Komisji).
• Konsultacje z ekspertami ds. CBAM lub doradcami celnymi – w przypadku wątpliwości dotyczących konkretnej sytuacji firmy.

Uwaga: Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani podatkowej. Przepisy dotyczące CBAM mogą ulegać zmianom. W przypadku wątpliwości zaleca się weryfikację informacji w aktualnych aktach prawnych UE oraz konsultację z ekspertem ds. CBAM lub doradcą celnym.