UC100 kary – co grozi już dziś, a co jest dopiero w projekcie?

Jest wrzesień 2026 r. Termin stosowania PPWR, czyli 12 sierpnia, minął, a w sieci od miesięcy krążą nagłówki o „karach do 2 mln zł za opakowania”. Jeśli prowadzisz firmę produkcyjną, importową albo sklep internetowy i nie masz jeszcze deklaracji zgodności, pełnej dokumentacji technicznej czy rejestracji EPR za granicą, prawdopodobnie zadajesz sobie jedno pytanie: czy to już problem, czy można spokojnie poczekać, aż polska ustawa wejdzie w życie?

Odpowiedź jest niewygodna: UC100 kary to wciąż projekt, ale czekanie na jego uchwalenie jest błędem. Realne sankcje za PPWR z ustawy o odpadach, z przepisów o nadzorze rynku, z regulaminów marketplace’ów i z zagranicznych systemów EPR działają już dziś i uderzają w firmę szybciej niż jakakolwiek decyzja administracyjna. Jeśli Twoja firma jest w tej sytuacji, zacznij od zebrania faktów: co dokładnie oznacza PPWR po terminie i które obowiązki możesz jeszcze nadrobić bez konsekwencji. W tym artykule rozdzielamy to, co jest już egzekwowalne, od tego, co dopiero powstaje w Radzie Ministrów.

Gdzie jest UC100 i dlaczego to nadal projekt

Projekt UC100 to polska „ustawa opakowaniowa 2026”, która ma wdrożyć unijne rozporządzenie PPWR do krajowego porządku prawnego – wskazać organy kontrolne, określić procedury i przede wszystkim wprowadzić administracyjne kary pieniężne. Problem w tym, że we wrześniu 2026 r. ten akt nadal nie istnieje jako prawo.

Stan legislacyjny wygląda tak: najnowsza wersja projektu jest datowana na 28 sierpnia 2026 r. Komitet do Spraw Europejskich przyjął go 19 sierpnia w trybie obiegowym, a 9 września skierował do Stałego Komitetu Rady Ministrów – razem z obszernym protokołem rozbieżności. Projekt nie trafił jeszcze do Sejmu.

Skala rozbieżności jest znacząca. Art. 239 projektu wciąż zakłada wejście w życie „z dniem 12 sierpnia 2026 r.”, a Rządowe Centrum Legislacji oficjalnie zgłosiło, że ten termin jest niemożliwy do zrealizowania i że projekt wymaga „gruntownego dopracowania legislacyjno-redakcyjnego”. Sporne jest nawet to, kto ma kontrolować przedsiębiorców: art. 7 wskazuje wojewódzkiego inspektora Inspekcji Handlowej jako organ nadzoru rynku PPWR, ale UOKiK sprzeciwia się temu rozwiązaniu i postuluje powierzenie tej roli Inspekcji Ochrony Środowiska.

Wniosek jest prosty. Każdy, kto dziś mówi o „karze 2 mln zł za brak deklaracji zgodności”, cytuje projekt, a nie obowiązujący przepis. Ale to nie znaczy, że nic Ci nie grozi.

Co przewiduje projekt UC100 w zakresie kar

Zanim przejdziemy do sankcji obowiązujących już teraz, warto wiedzieć, na co przygotować się w perspektywie kilku–kilkunastu miesięcy. Projekt UC100 przewiduje administracyjne kary pieniężne w przedziale od 10 000 do 2 000 000 zł. Dotyczą one m.in.:

• wprowadzania do obrotu opakowań bez przeprowadzonej oceny zgodności,

• braku deklaracji zgodności opakowania,

• braku lub niekompletności dokumentacji technicznej.

Widełki są szerokie, a organ będzie miarkował karę w zależności od skali naruszenia i jego skutków. Istotne jest jednak coś innego: obowiązki, za które projekt przewiduje kary, już obowiązują – wynikają bezpośrednio z rozporządzenia PPWR, które stosuje się od 12 sierpnia 2026 r. bez potrzeby transpozycji. Ustawa krajowa dodaje jedynie polską sankcję pieniężną. Firma, która czeka z deklaracją zgodności „aż wejdzie UC100”, w dniu wejścia ustawy będzie od razu w naruszeniu – bez okresu przejściowego.

Warto też odnotować dwie zmiany z wersji lipcowej i sierpniowej: uchylenie dotychczasowej ustawy o gospodarce opakowaniami przesunięto z 1 stycznia 2028 r. na 1 stycznia 2029 r., a 22 czerwca 2026 r. do konsultacji trafiło kilkanaście rozporządzeń wykonawczych ze stawkami opłat (np. 5 zł/kg za jednorazowe butelki PET i puszki). Oznacza to, że stary system opłat i sprawozdań działa równolegle jeszcze przez ponad dwa lata.

Sankcje, które działają niezależnie od UC100

Tu zaczyna się część, którą najczęściej pomija się w dyskusji o „karach z UC100”. Polski system egzekucji obowiązków opakowaniowych nie powstaje od zera – istnieje od lat i działa dziś w pełni.

Ustawa o odpadach i BDO. Brak wpisu do rejestru BDO albo prowadzenie działalności bez wymaganego wpisu to administracyjna kara pieniężna od 5 000 do 1 000 000 zł (art. 194 ustawy o odpadach). Niezłożenie rocznego sprawozdania o produktach i opakowaniach jest wykroczeniem zagrożonym grzywną (art. 180a). Te przepisy nie czekają na żaden projekt.

Opłata produktowa z podwyżką. Jeśli firma nie osiągnęła wymaganych poziomów recyklingu, a opłatę produktową ustala za nią marszałek województwa w drodze decyzji, naliczana jest dodatkowa opłata podwyższona o 50%. To nie kara w sensie formalnym, ale dla budżetu MŚP jest to realny, natychmiastowy koszt.

Nadzór rynku z rozporządzenia 2019/1020. Art. 66 PPWR odsyła do ogólnych unijnych zasad nadzoru rynku, które w Polsce są stosowane już teraz. Organ może żądać dokumentacji technicznej i deklaracji zgodności, nakazać wstrzymanie wprowadzania do obrotu, wycofanie produktu z rynku, a organy celne mogą zatrzymać towar na granicy. Dla importera oznacza to, że kontener bez dokumentów może zostać zatrzymany, zanim ktokolwiek zacznie liczyć kary administracyjne.

Marketplace jako egzekutor. Art. 45 PPWR nakłada obowiązki na platformy sprzedażowe, ale te zaczęły działać z wyprzedzeniem. Od 18 sierpnia 2025 r. Allegro ukrywa oferty sprzedawców, którzy nie podali numeru EPR w krajach, gdzie jest on wymagany (np. LUCID dla Niemiec). W maju 2026 r. platforma rozsyłała komunikaty „Uzupełnij brakujące numery EPR PPWR”. Ukryta oferta to zero sprzedaży – od dziś, bez postępowania, bez odwołania.

Zagraniczne systemy EPR. Jeśli sprzedajesz do Niemiec, niemiecki ZSVR nakłada kary do 200 000 EUR za brak udziału w systemie i do 100 000 EUR za błędny raport w rejestrze LUCID. Analogiczne mechanizmy funkcjonują w innych państwach UE. Tam nikt nie czeka na polską ustawę.

Co grozi już dziś, a co jest tylko w projekcie UC100

Z siedmiu pozycji tylko jedna jest projektem. Pozostałe sześć działa i to one w praktyce decydują o tym, czy firma sprzedaje, czy stoi.

Co to oznacza dla Twojej firmy

Najpierw ustal, czy PPWR w ogóle Cię dotyczy i w jakiej roli – wytwórcy, importera, dystrybutora czy sprzedawcy na marketplace. Obowiązki różnią się istotnie w zależności od pozycji w łańcuchu, a wiele MŚP błędnie zakłada, że „to problem producenta opakowań”. Pomoże w tym przewodnik PPWR – kogo dotyczy.

Następnie przejdź do dokumentów. Kluczowym brakiem, który wychodzi zarówno przy kontroli nadzoru rynku, jak i przy weryfikacji przez platformy, jest deklaracja zgodności opakowania wraz z dokumentacją techniczną. To ten dokument organ może zażądać już dziś na podstawie rozporządzenia 2019/1020 – niezależnie od tego, czy UC100 kiedykolwiek wejdzie w życie w obecnym kształcie.

Wreszcie uporządkuj rejestracje: BDO w Polsce, numery EPR w krajach docelowych, dane w panelach marketplace’ów. Krok po kroku opisujemy to w tekście PPWR po terminie – co zrobić.

Ustawa opakowaniowa 2026 i przewidziane w niej UC100 kary do 2 mln zł to wciąż projekt, obarczony rozbieżnościami między resortami i formalnymi zastrzeżeniami RCL. Ale traktowanie tego jako sygnału „mamy jeszcze czas” to najkosztowniejszy błąd, jaki można dziś popełnić. Obowiązki z PPWR obowiązują od 12 sierpnia 2026 r., a ich egzekucja odbywa się już teraz – przez BDO, opłatę produktową, nadzór rynku, blokady ofert i zagraniczne rejestry EPR. Gdy UC100 w końcu wejdzie w życie, po prostu dopisze polską karę do listy problemów firm, które nie zdążyły.

Jeśli Twoja firma jest już po terminie, nie czekaj na Sejm. Sprawdź, co konkretnie musisz nadrobić i w jakiej kolejności – zacznij od PPWR po terminie i uporządkuj obowiązki, zanim zrobi to za Ciebie kontrola albo algorytm marketplace’u.