Umorzenie certyfikatów CBAM i kwartalne 50% – jak wygląda rozliczenie od 2027 r.

Zarząd pyta o rezerwę na CBAM w budżecie 2027, a Ty masz na to dwie liczby z komunikatów Komisji (75,36 i 75,28 EUR za tonę CO₂) i konto w Rejestrze CBAM, na którym nie ma ani jednego certyfikatu, bo kupić ich jeszcze nie można. Do tego stan prawny, w którym umorzenie certyfikatów CBAM za rok 2026 przypada dopiero na 30 września 2027, ale pierwsza kontrola stanu konta już 31 marca. Jeśli obsługujesz raportowanie CBAM w firmie sprowadzającej stal, aluminium czy nawozy powyżej 50 t rocznie, to właśnie te dwie daty, a nie cena, powinny organizować Twój kalendarz.

Umorzenie certyfikatów CBAM – co się dzieje 30 września

Umorzenie to nie płatność. Płacisz przy zakupie, na wspólnej platformie centralnej, od 1 lutego 2027. Umorzenie (art. 22 ust. 1 rozporządzenia 2023/956 po zmianach z rozporządzenia 2025/2083) to operacja w Rejestrze CBAM: składasz deklarację za poprzedni rok i wskazujesz liczbę certyfikatów, którą Komisja ma zdjąć z Twojego konta. Ta liczba musi odpowiadać emisjom z deklaracji po dwóch korektach – odliczeniu ceny węgla zapłaconej w kraju trzecim i korekcie o darmowe uprawnienia ETS (art. 6 ust. 2 lit. c). W 2026 r. korekta jest duża: współczynnik CBAM wynosi 2,5%, więc netto umarzasz ułamek tego, co wynika z surowych emisji.

Termin: do 30 września każdego roku, po raz pierwszy w 2027 za 2026. Omnibus przesunął go z 31 maja.

Odpowiedzialność za to, żeby na koncie była wymagana liczba, leży po Twojej stronie. Rejestr nie dokupi za Ciebie i nie przesunie terminu, jeśli certyfikatów zabraknie. Szczegóły techniczne – jak wskazać, które certyfikaty umorzyć, w jakiej kolejności – mają wyjść w akcie wykonawczym z art. 6 ust. 6; przed pierwszym umorzeniem sprawdź, czy został przyjęty.

Cena dla puli „za 2026” jest już w połowie znana. Zgodnie z art. 21 ust. 1a Komisja liczy ją jako kwartalną średnią aukcji ETS z kwartału importu: Q1 2026 – 75,36 EUR/t (komunikat DG TAXUD z 7 kwietnia 2026), Q2 – 75,28 EUR/t (6 lipca). Trzeci kwartał zostanie opublikowany na początku października. Jeśli chcesz rozłożyć koszt na kwartały importu, wystarczy przemnożyć tonaż z odprawy przez wartość domyślną i przez cenę z danego kwartału.

Zasada 50% CBAM to test liczenia

Od 1 stycznia 2027 (art. 36 ust. 2 lit. c) działa art. 22 ust. 2: na koniec każdego kwartału stan Twojego konta w Rejestrze CBAM musi odpowiadać co najmniej 50% emisji wbudowanych w towary sprowadzone od początku roku kalendarzowego. W 2026 r. ten obowiązek nie istnieje – nie ma czym go spełnić.

Pierwszy punkt kontrolny: 31 marca 2027. Certyfikaty w sprzedaży od 1 lutego. Masz więc dwa miesiące, żeby kupić połowę tego, co odpowiada importowi ze stycznia, lutego i marca. Równolegle kupujesz certyfikaty na umorzenie za cały 2026 (do 30 września). Te dwa strumienie zakupów rozchodzą się w budżecie – kalendarz pierwszego roku rozpisaliśmy w artykule o zakupie certyfikatów CBAM.

Ale tu zaczyna się właściwy problem. Żeby wiedzieć, ile to „50%”, musisz znać emisje z towarów, które dopiero co przeszły odprawę. Faktura ich nie zawiera. Dane rzeczywiste od operatora instalacji z reguły nie są jeszcze zweryfikowane. Dlatego rozporządzenie nie każe Ci liczyć precyzyjnie – daje dwie zastępcze podstawy.

Dwie podstawy liczenia i pułapka kodów CN

Art. 22 ust. 2 pozwala ustalić emisje na potrzeby kwartalnego 50% na jeden z dwóch sposobów:

Pierwszy – wartości domyślne z zał. IV, ale bez narzutu z pkt 4.1. Narzut (10% w 2026, wyższy w kolejnych latach) obciąża deklarację roczną, jeśli nie masz danych rzeczywistych; na potrzeby kwartalnej kontroli go nie stosujesz.

Drugi – liczba certyfikatów umorzonych za rok poprzedni, pod warunkiem że zgłoszenie celne dotyczy tych samych towarów co do kodu CN i kraju pochodzenia, co w zeszłorocznej deklaracji. W 2027 ta ścieżka jest zamknięta z definicji: nie ma jeszcze żadnego umorzenia, do którego można się odwołać. Realnie otwiera się w 2028, i to tylko dla powtarzalnego asortymentu. Zmieniłeś dostawcę z Turcji na Indie albo doszedł nowy kod CN? Dla tej części importu wracasz do wartości domyślnych.

W obu wariantach uwzględniasz korektę o darmowe uprawnienia z art. 31.

Jest jeszcze art. 22 ust. 2a dla firm, które przekraczają 50 t w trakcie roku: obowiązek 50% pojawia się dopiero z końcem kwartału następującego po tym, w którym próg został przekroczony. (Przekroczenie w maju oznacza, że pierwszy stan konta liczy się na 30 września.) To przydatne, ale nie zwalnia z obowiązku uzyskania statusu zgłaszającego przed przekroczeniem progu – o tym pisaliśmy w tekście o certyfikatach CBAM.

Wniosek dla Ciebie: policz kwartalne 50% już teraz, na danych z importu 2026 i wartościach domyślnych bez narzutu. Jeśli ta liczba nie istnieje w firmie 1 lutego 2027, to nie problem płynności, tylko problem danych i żadne obniżenie progu go nie rozwiązuje.

Odkup do 31 października, anulowanie 1 listopada

Zasada 50% wymusza kupowanie na zapas, więc rozporządzenie przewiduje odkup nadwyżki (art. 23). Wniosek składasz do 31 października roku, w którym umorzyłeś certyfikaty. Odkup po cenie zakupu, przez platformę centralną, na rzecz państwa członkowskiego.

Limit odkupu po Omnibusie jest sprytnie ustawiony: to liczba certyfikatów, którą musiałeś kupić z tytułu zasady 50% w roku zakupu. Innymi słowy, odkupisz tyle, ile prawo kazało Ci trzymać na zapas – nie więcej. Nadwyżka kupiona „na wszelki wypadek” ponad ten poziom przepada.

Dla puli za 2026 jest przepis szczególny (art. 23 ust. 2a): certyfikaty kupione w 2027 na emisje z 2026 można odkupić wyłącznie w 2027. A 1 listopada 2027 Komisja anuluje bez rekompensaty wszystko, co z tej puli zostało na koncie (art. 24 ust. 2). Dwa dni od terminu na wniosek o odkup do anulowania – to nie jest okno, w którym coś się jeszcze załatwi.

W kolejnych latach anulowanie działa rolująco: 1 listopada znikają certyfikaty kupione w roku poprzedzającym poprzedni rok kalendarzowy (art. 24 ust. 1). Certyfikat kupiony w 2027 może więc leżeć na koncie do 1 listopada 2029. Jeśli liczba jest sporna w postępowaniu krajowym, Komisja wstrzymuje anulowanie do wysokości spornej kwoty (art. 24 ust. 3).

Ile kosztuje brak

Za każdy certyfikat nieumorzony do 30 września płacisz karę równą karze ETS za nadwyżkę emisji z art. 16 ust. 3 dyrektywy 2003/87 (art. 26 ust. 1). Bazowo 100 EUR za tonę CO₂, indeksowane inflacją od 2013 r., więc realna stawka za rok importu 2026 będzie wyższa [ZWERYFIKOWAĆ dokładną kwotę po publikacji Komisji]. Organ nie czeka na Twoje dane: brak liczy sam, na wartościach domyślnych i z korektą z art. 31 (art. 26 ust. 4a).

I tu jest fragment, który poradniki pomijają. Zapłata kary nie zwalnia z obowiązku umorzenia brakującej liczby certyfikatów (art. 26 ust. 3). Płacisz karę i nadal musisz dokupić. To inna konstrukcja niż u importera bez statusu, który przekroczył 50 t – tam zapłata kary z art. 26 ust. 2a zamyka temat deklaracji i certyfikatów. Upoważniony zgłaszający tej furtki nie ma.

Jedyne złagodzenie: art. 26 ust. 1a. Jeśli błąd w liczbie wziął się z nieprawidłowych danych operatora, weryfikatora albo osoby certyfikującej cenę węgla, organ może obniżyć karę, biorąc pod uwagę czas trwania naruszenia, jego wagę i Twoją współpracę. Warunek jest jeden: masz dokumentację, z której wynika, skąd wzięła się liczba w deklaracji.

Kara za sam brak 50% na koniec kwartału nie jest w rozporządzeniu wskazana osobno – sankcje z art. 26 dotyczą umorzenia. Nie znaczy to, że kwartalny stan konta jest bez znaczenia: organ widzi go w rejestrze, a niedobór na 31 marca jest sygnałem przy przeglądzie deklaracji z art. 19. Jak to będzie egzekwowane w praktyce, pokaże dopiero 2027.

Co jest jeszcze projektem

Mechanika samego kupowania i odkupu jest w akcie delegowanym z art. 20 ust. 6, który Komisja skierowała do konsultacji 9 lipca 2026 (zamknięte 6 sierpnia, przyjęcie planowane na IV kwartał 2026). Z projektu wynika, że wnioski o zakup i odkup składasz w Rejestrze CBAM, a płatność w EUR przechodzi przez platformę centralną; jeden wniosek obejmuje od 1 do 99 999 certyfikatów, opłata to 0,05 EUR za sztukę, wniosek o odkup – jeden w roku i dopiero po wykonaniu umorzenia. Traktuj to jako zapowiedź, nie procedurę.

Ceny za Q1 i Q2 2026, terminy 30 września, 31 października i 1 listopada oraz zasada 50% od 2027 to obowiązujące prawo. W Polsce decyzje o statusie zgłaszającego wydaje DIAS w Poznaniu; wytyczne merytoryczne znajdziesz u KOBiZE. Tam potwierdzaj stan faktyczny, zanim ustalisz liczby z zarządem.

Priorytet na najbliższe tygodnie jest jeden: zestawienie tonażu importu 2026 według kodów CN i krajów pochodzenia, przeliczone wartościami domyślnymi bez narzutu. Z tej tabeli wynika i rezerwa na umorzenie we wrześniu 2027, i wielkość pierwszego zakupu na 31 marca. Jeśli wolisz, żeby ktoś zrobił to przeliczenie i przygotował pierwszą deklarację CBAM razem z Tobą, umów się na konsultację – im wcześniej liczby są na stole, tym mniej kosztuje luty 2027.