Jak kupić certyfikaty CBAM? Zasady sprzedaży od lutego 2027

Stan prawny: wrzesień 2026

Masz status upoważnionego zgłaszającego (albo wniosek złożony przed 31 marca i import na warunkach przejściowych), dane z dostaw 2026 spływają do arkusza, a dyrektor finansowy właśnie zapytał, ile pieniędzy zamrozić w przyszłym roku i skąd w ogóle bierze się certyfikat. Zakup certyfikatów CBAM zacznie się 1 lutego 2027 r. i większość firm planuje pod ten dzień jeden wydatek. To błąd, bo od lutego zaczynają się dwa równoległe rozliczenia: retroaktywne za 2026 r. i bieżące za 2027 r., z różnymi cenami i różnymi terminami. Poniżej opisujemy, jak wygląda pierwszy rok zakupów – od otwarcia platformy do dnia, w którym niewykorzystane certyfikaty przepadają. Jeśli chcesz, żeby ktoś policzył to za Ciebie, raportowanie CBAM w RECO obejmuje także planowanie zakupów.

Kto sprzedaje i gdzie

Certyfikat nie jest instrumentem giełdowym. Sprzedaje go państwo członkowskie, w którym masz siedzibę – art. 20 ust. 1 rozporządzenia 2023/956 po zmianach z pakietu Omnibus (rozp. 2025/2083). Polska firma kupuje więc od Polski, niemiecka od Niemiec, a Komisja jedynie obsługuje wspólną platformę centralną, na której te transakcje się odbywają. Umowa o wspólnym zamówieniu tej platformy między Komisją a wszystkimi państwami UE weszła w życie 16 grudnia 2025 r.

Nie kupisz certyfikatu od innego importera i nie sprzedasz mu swojego. Jedyną drogą „w drugą stronę” jest odkup przez państwo, o którym niżej.

W praktyce zobaczysz dwa systemy. Zlecenie zakupu składasz w rejestrze CBAM (tym samym, w którym masz rachunek zgłaszającego), a płatność idzie przez platformę centralną – wyłącznie w euro. Tak przewiduje projekt rozporządzenia delegowanego z lipca 2026 r. Słowo „projekt” jest tu ważne: konsultacje zamknięto 6 sierpnia 2026 r. (wpłynęły 93 stanowiska, w tym ORLEN-u), a przyjęcie Komisja planuje na czwarty kwartał 2026 r. Zasady operacyjne mogą się jeszcze zmienić, ramy z rozporządzenia podstawowego – nie.

Po stronie polskiej status zgłaszającego przyznaje Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu, a KOBiZE publikuje wytyczne metodyczne (m.in. algorytm szacowania liczby certyfikatów z listopada 2025 r.). Kto formalnie obsłuży polski rachunek sprzedażowy na platformie – potwierdź przed lutym w komunikatach Ministerstwa Finansów i KOBiZE, bo do dziś nie ma jednoznacznego ogłoszenia.

Luty 2027: dwa koszyki, dwie ceny

Pierwszy koszyk to import z 2026 r. Emisje wbudowane w towary, które sprowadziłeś w tym roku, liczą się od 1 stycznia 2026 r., ale certyfikatów na nie nie dało się kupić, bo sprzedaży nie było. Omnibus rozwiązał to wstecznie: kupujesz je w 2027 r., a cena jest kwartalna – średnia cen rozliczenia aukcji EU ETS z tego kwartału, w którym towar wjechał do Unii (art. 21 ust. 1a). Komisja te ceny już publikuje: 75,36 EUR/t za I kwartał 2026 r. (ogłoszona 7 kwietnia) i 75,28 EUR/t za II kwartał (6 lipca). Cena za III kwartał ma się ukazać 5 października 2026 r., za IV ma być 4 stycznia 2027 r. Innymi słowy: koszt Twojego importu z 2026 r. jest w dużej części znany już dziś i nic, co wydarzy się na rynku ETS w 2027 r., go nie zmieni.

Drugi koszyk to import z 2027 r. Tu obowiązuje reguła docelowa: cena tygodniowa, publikowana przez Komisję w pierwszym dniu roboczym tygodnia i ważna do kolejnej publikacji (art. 21 ust. 1). I tu pojawia się termin, który w planach finansowych ginie najczęściej.

Obowiązek 50% zaczyna działać 31 marca 2027 r.

Od 2027 r. na koniec każdego kwartału na Twoim rachunku w rejestrze musi być liczba certyfikatów odpowiadająca co najmniej 50% emisji wbudowanych w towary przywiezione od początku roku (art. 22 ust. 2, stosowany od 1 stycznia 2027 r.). Pierwszy checkpoint wypada 31 marca 2027 r. – dwa miesiące po otwarciu sprzedaży.

Podstawą wyliczenia nie są Twoje dane rzeczywiste, tylko jedna z dwóch wartości: wartości domyślne bez narzutu albo liczba certyfikatów umorzonych za poprzedni rok dla tych samych kodów CN i krajów pochodzenia. W pierwszym roku ta druga opcja nie istnieje (nic jeszcze nie umarzałeś), więc rejestr policzy Ci pokrycie z wartości domyślnych. KOBiZE zaznacza, że kalkulacja odbywa się automatycznie w rejestrze na podstawie ilości importu z danych celnych – nie musisz jej robić sam, ale nie masz też na nią wpływu.

Liczba jest skumulowana od 1 stycznia. Na 30 czerwca 2027 r. pokrycie liczy się z importu za całe półrocze, nie z drugiego kwartału. Firma, która w styczniu i lutym sprowadziła dużo, a potem nic, i tak musi trzymać certyfikaty do końca roku.

Naszym zdaniem właśnie tu warto szukać rezerwy płynności: między lutym a końcem marca 2027 r. kupujesz certyfikaty na bieżący rok (cena tygodniowa) i równolegle zaczynasz budować zapas na rozliczenie roku 2026 (cena kwartalna). To dwa różne strumienie wydatków i księgowanie ich jako jednej pozycji „CBAM 2027″ skończy się niedoszacowaniem w pierwszym kwartale. Ile faktycznie zapłacisz, zależy bardziej od liczby certyfikatów niż od kursu ETS – pisaliśmy o tym w tekście o cenie certyfikatu CBAM.

Zakup jako zlecenie w rejestrze

Według projektu aktu delegowanego jedno zlecenie zakupu obejmuje od 1 do 99 999 certyfikatów. Po złożeniu nie da się go zmienić; wycofać można je tylko do momentu zapłaty. Za każdy sprzedany certyfikat platforma pobiera stałą opłatę 0,05 EUR na pokrycie kosztów swojego działania, innych opłat przy zakupie nie ma. Każdy certyfikat dostaje unikalny numer, a w rejestrze zapisuje się jego cenę i datę zakupu – to ma znaczenie przy odkupie, bo państwo oddaje pieniądze po cenie zakupu, nie po bieżącej.

Informacje o sprzedaży trafiają z platformy do rejestru na koniec dnia roboczego (art. 20 ust. 3). Certyfikat kupiony 31 marca po południu może więc pojawić się na rachunku dopiero po zamknięciu kwartału. Wniosek praktyczny: zakup pod checkpoint kwartalny robisz z zapasem kilku dni, nie w ostatniej chwili.

Wszystkie parametry z tego akapitu (limit 99 999, opłata 0,05 EUR, brak zmian po złożeniu) sprawdź w wersji ostatecznej rozporządzenia, gdy zostanie opublikowane.

Wrzesień, październik, listopad: rozliczenie roku 2026

Do 30 września 2027 r. składasz pierwszą deklarację CBAM za 2026 r. i tego samego dnia mija termin umorzenia certyfikatów odpowiadających zadeklarowanym emisjom (art. 6 ust. 1 i art. 22 ust. 1). Liczba do umorzenia to emisje wbudowane po odjęciu opłaty za emisje zapłaconej w kraju trzecim (art. 9) i po korekcie o bezpłatny przydział w EU ETS (art. 31) – w 2026 r. współczynnik CBAM wynosi 2,5%, więc realna liczba certyfikatów będzie ułamkiem tego, co wynika z surowych emisji.

Jeśli kupiłeś za dużo, do 31 października 2027 r. składasz wniosek o odkup (art. 23 ust. 1). Projekt aktu delegowanego przewiduje jeden wniosek rocznie, bez opłaty i bez możliwości korekty po złożeniu. Odkup ma limit: państwo odkupi najwyżej tyle certyfikatów, ile musiałeś kupić w ramach obowiązku 50% w roku zakupu (art. 23 ust. 2). Stary limit jednej trzeciej już nie obowiązuje. KOBiZE opisuje konsekwencję wprost: jeśli w ciągu roku kupowałeś według wartości domyślnych, a w deklaracji zastosowałeś dane rzeczywiste, znacznie korzystniejsze, to nadwyżka ponad limit przepada.

I data ostatnia: 1 listopada 2027 r. Komisja anuluje bez rekompensaty wszystkie certyfikaty kupione na poczet roku 2026, które zostały na rachunku (art. 24 ust. 2). To wyjątek pierwszego cyklu – w kolejnych latach certyfikaty żyją dłużej, do 1 listopada drugiego roku po zakupie (art. 24 ust. 1). Certyfikaty za 2026 r. można też odkupić wyłącznie w 2027 r. (art. 23 ust. 2a). Kto pomyli te terminy z „normalnymi”, straci pieniądze bez żadnej kary – po prostu przez upływ daty.

Co się dzieje, gdy zabraknie

Za każdy nieumorzony certyfikat płacisz karę równą karze za nadwyżkę emisji w EU ETS – 100 EUR za tonę CO2e, indeksowane inflacją (art. 26 ust. 1). Zapłata nie zwalnia z obowiązku dokupienia brakujących certyfikatów (art. 26 ust. 3). Organ może obniżyć karę, jeśli błąd wynikał z nieprawidłowych danych od operatora instalacji lub weryfikatora (art. 26 ust. 1a), ale musisz to udokumentować. Import bez statusu powyżej 50 ton rocznie jest karany osobno i surowiej (art. 26 ust. 2a), więcej o tym w artykule o certyfikatach CBAM.

Od czego zacząć teraz

Do lutego zostały cztery miesiące. Trzy rzeczy, które da się zrobić już dziś: policzyć z danych celnych masę importu za 2026 r. i wycenić ją po opublikowanych cenach kwartalnych (dwa kwartały są znane, dwa poznasz w październiku i styczniu); oszacować, ile certyfikatów według wartości domyślnych rejestr wymusi na 31 marca 2027 r. przy planowanym imporcie na pierwszy kwartał; ustalić w firmie, kto ma dostęp do rachunku w rejestrze i kto zatwierdza przelewy w euro. Jeśli któryś z tych punktów budzi wątpliwości, deklaracja CBAM przygotowana przez RECO obejmuje wyliczenie liczby certyfikatów i kalendarz zakupów pod oba rozliczenia – za 2026 r. i za 2027 r.